Απαγόρευση συναθροίσεων για τον Ρούμπιο: τι επιτρέπει ο νόμος, ποιος αποφασίζει, πού προσφεύγεις
Μπορεί η αστυνομία να απαγορεύσει κάθε συγκέντρωση σε ολόκληρη περιοχή της Αθήνας για 24 ώρες;
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο φτάνει στην Αθήνα και το κέντρο γίνεται «φρούριο»: κυκλοφοριακές ρυθμίσεις γύρω από το Σύνταγμα και τη Βασιλίσσης Σοφίας από το απόγευμα της Τρίτης, και από τις 06:00 της Τετάρτης απαγόρευση κάθε υπαίθριας συνάθροισης και μηχανοκίνητης πορείας σε ζώνη που ορίζουν δεκατέσσερις οδοί, με απόφαση του Διευθυντή της Διεύθυνσης Αστυνομίας Αθηνών. Δεν είναι η πρώτη φορά: το ίδιο έγινε για τον Ομπάμα το 2016 και για τη Μέρκελ το 2019. Τι λέει ο νόμος, ποιος αποφασίζει, και τι μπορεί να κάνει όποιος θέλει να διαδηλώσει.
Η ετυμηγορία
Επιτρέπεται, με αιτιολογίαΜπορεί η αστυνομία να απαγορεύσει κάθε συγκέντρωση σε ολόκληρη περιοχή της Αθήνας για 24 ώρες;
Η απόφαση του Διευθυντή της Διεύθυνσης Αστυνομίας Αθηνών απαγορεύει κάθε δημόσια υπαίθρια συνάθροιση και μηχανοκίνητη πορεία σε ζώνη γύρω από το Σύνταγμα, το Χίλτον και τα Ιλίσια, από τις 6 το πρωί της Τετάρτης ως τις 6 το πρωί της Πέμπτης. Το Σύνταγμα (άρθρο 11) επιτρέπει απαγόρευση «σε ορισμένη περιοχή» με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομίας, και ο ν. 4703/2020 ορίζει τους όρους. Έξω από τη ζώνη οι συγκεντρώσεις επιτρέπονται. Όποιος οργανωτής θίγεται μπορεί να ζητήσει ακύρωση και προσωρινή προστασία από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η απαγόρευση έχει νομική βάση: το Σύνταγμα την επιτρέπει «σε ορισμένη περιοχή» με αιτιολογημένη απόφαση, ο νόμος του 2020 την προβλέπει, και η ζώνη είναι συγκεκριμένη και χρονικά περιορισμένη. Το αδύναμο σημείο είναι η αιτιολογία: γενική, προληπτική, ίδια με του 2016 και του 2019, και χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένη συνάθροιση. Ο νόμος το αφήνει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αρκεί να προσφύγει οργανωτής. Για τον πολίτη: το δικαίωμα να διαδηλώσει την Τετάρτη υπάρχει, από την Ομόνοια και πέρα. Μέσα στον δακτύλιο, όχι.
Τι απαγορεύεται, πού και πότε
Η απαγόρευση ισχύει από τις 06:00 της Τετάρτης 7 Οκτωβρίου ως τις 06:00 της Πέμπτης 8 Οκτωβρίου και αφορά «όλες τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις και μηχανοκίνητες πορείες» μέσα στη ζώνη που ορίζουν οι οδοί Ριζάρη, Πλουτάρχου, Κλεομένους, Μελίνας Μερκούρη, Κόνιαρη, Αναστασίου Τσόχα, Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας, Καισαρείας, Μιχαλακοπούλου, Αλκμάνος, Ίωνος Δραγούμη, Λεωφόρος Βασιλέως Αλεξάνδρου, Ευφρονίου και πάλι Ριζάρη. Είναι η περιοχή γύρω από το Χίλτον, την αμερικανική πρεσβεία και τα Ιλίσια. Έξω από αυτήν, μια συγκέντρωση στα Προπύλαια ή στην Ομόνοια δεν θίγεται.
Ο λόγος που αναγράφεται στην απόφαση: οι συγκεντρώσεις «θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια ασφάλεια», μεταξύ άλλων λόγω πιθανής διάπραξης σοβαρών αδικημάτων κατά της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας και της ιδιοκτησίας, και διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής. Χωριστά, από το απόγευμα της Τρίτης ως το πρωί της Πέμπτης ισχύουν κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στη Βασιλίσσης Σοφίας, τη Βασιλέως Κωνσταντίνου, την Αμαλίας, την Πανεπιστημίου και τη Σταδίου.
Τι επιτρέπει το Σύνταγμα
Το άρθρο 11 κατοχυρώνει το δικαίωμα των Ελλήνων «να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα». Στη δεύτερη παράγραφο δίνει και το μέτρο της απαγόρευσης: οι υπαίθριες συναθροίσεις «μπορούν να απαγορευτούν με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής αρχής, γενικά, αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, σε ορισμένη δε περιοχή, αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής, όπως νόμος ορίζει». Η απόφαση της αστυνομίας επικαλείται και τους δύο λόγους, τον κίνδυνο και τη διατάραξη, και ορίζει «ορισμένη περιοχή», δηλαδή ακολουθεί το γράμμα του άρθρου.
Η λέξη-κλειδί είναι «αιτιολογημένη». Η αιτιολογία της απόφασης είναι γενική, η πιθανότητα σοβαρών αδικημάτων, και είναι η ίδια που χρησιμοποιήθηκε το 2016 και το 2019. Αν αρκεί ή όχι δεν το κρίνει η αστυνομία αλλά το δικαστήριο, εφόσον κάποιος το ζητήσει.
Τι λέει ο ν. 4703/2020
Ο νόμος για τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις, του 2020, ζητά από τον οργανωτή να γνωστοποιεί τη συνάθροιση στην αστυνομία (άρθρο 3). Το άρθρο 7 επιτρέπει την απαγόρευση επικείμενης συνάθροισης «αν επαπειλείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, λόγω ιδιαιτέρως πιθανής διάπραξης σοβαρών εγκλημάτων, ιδίως κατά της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της ιδιοκτησίας και της πολιτειακής εξουσίας», ή αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής. Το άρθρο 8 προβλέπει το ηπιότερο μέτρο, τους περιορισμούς σε χρόνο, τόπο ή διαδρομή. Η απόφαση κοινοποιείται στον οργανωτή τουλάχιστον 12 ώρες πριν.
Το άρθρο 9 επιτρέπει τη διάλυση συνάθροισης που γίνεται «παρά την έκδοση απόφασης απαγόρευσης». Το άρθρο 13 τιμωρεί με φυλάκιση έως δύο έτη όσους «αλλοιώνουν ή επιχειρούν να αλλοιώσουν με βιαιοπραγίες τον ειρηνικό χαρακτήρα» μιας συνάθροισης. Και το άρθρο 12 δίνει τον δρόμο της προσφυγής: κατά της απαγόρευσης ο οργανωτής ζητά ακύρωση από το Συμβούλιο της Επικρατείας, κατά των περιορισμών ή της διάλυσης από το Διοικητικό Πρωτοδικείο, με δυνατότητα προσωρινής δικαστικής προστασίας. Ο νόμος μιλά για «επικείμενη» συνάθροιση, δηλαδή για μία που έχει γνωστοποιηθεί. Η απαγόρευση ζώνης για 24 ώρες καλύπτει και συναθροίσεις που κανείς δεν έχει γνωστοποιήσει, και στηρίζεται στη «ορισμένη περιοχή» του Συντάγματος.
Τα προηγούμενα, και τι μπορείς να κάνεις
Τον Νοέμβριο του 2016, για την επίσκεψη Ομπάμα, ο Γενικός Αστυνομικός Διευθυντής Αττικής απαγόρευσε κάθε συγκέντρωση και πορεία στους δρόμους από όπου θα περνούσε ο Αμερικανός πρόεδρος, από τα ξημερώματα της Τρίτης ως το απόγευμα της Τετάρτης. Τον Ιανουάριο του 2019, για τη Μέρκελ, η απαγόρευση κάλυψε μεγάλο μέρος της Αθήνας και των περιχώρων. Η φετινή ζώνη είναι στενότερη: ο «δακτύλιος» των δεκατεσσάρων οδών.
Πρακτικά: όποιος θέλει να διαδηλώσει την Τετάρτη το κάνει έξω από τη ζώνη, με γνωστοποίηση στην αστυνομία όπως ορίζει το άρθρο 3. Όποιος οργανωτής είχε γνωστοποιήσει συνάθροιση μέσα στη ζώνη μπορεί να καταθέσει αίτηση ακύρωσης και αίτηση προσωρινής προστασίας στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Η συμμετοχή σε απαγορευμένη συνάθροιση οδηγεί σε διάλυση, και μόνο η βία τιμωρείται με το άρθρο 13.
Τι προβλέπει ο νόμος
- Σύνταγμα, άρθρο 11«Οι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα. Μόνο στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις μπορεί να παρίσταται η αστυνομία. Οι υπαίθριες συναθροίσεις μπορούν να απαγορευτούν με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής αρχής, γενικά, αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, σε ορισμένη δε περιοχή, αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής, όπως νόμος ορίζει.»
- ν. 4703/2020, άρθρα 3, 7, 8, 9, 12, 13Γνωστοποίηση στην αστυνομική αρχή (3). Απαγόρευση επικείμενης συνάθροισης αν «επαπειλείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια» ή σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής (7). Περιορισμοί ως ηπιότερο μέτρο (8). Διάλυση συνάθροισης που γίνεται παρά την απαγόρευση (9). Αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ κατά της απαγόρευσης, στο Διοικητικό Πρωτοδικείο κατά περιορισμών ή διάλυσης, με προσωρινή προστασία (12). Φυλάκιση έως δύο έτη για όσους αλλοιώνουν με βιαιοπραγίες τον ειρηνικό χαρακτήρα συνάθροισης (13).
- ΠΔ 73/2020Οι εκτελεστικές διατάξεις του ν. 4703/2020: διαδικασία γνωστοποίησης, αρμόδια αρχή, κοινοποίηση αποφάσεων απαγόρευσης και περιορισμών.
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
ν. 5096 · ψηφίστηκε 13 Μαρτίου 2024
Κύρωση του Μνημονίου Συμφωνίας μεταξύ του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας, όπως εκπροσωπείται από την Ελληνική Διοίκηση Ειδικού…
Κυρώνεται Μνημόνιο Συμφωνίας με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ για την τοποθέτηση ελληνικού προσωπικού στη Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ, με σκοπό την απόκτηση τεχνογνωσίας και τη διασύνδεση με την Τμηματική Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων, εθνική…
+1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά θετικό
- ΝΔ ΝΑΙ
- ΠΑΣΟΚ ΝΑΙ
- ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
- ΚΚΕ ΟΧΙ
- Ελληνική Λύση ΟΧΙ
- Νέα Αριστερά ΟΧΙ
- ΝΙΚΗ ΟΧΙ
- Σπαρτιάτες ΟΧΙ
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Τι έρχεται να υπογράψει ο Ρούμπιο → δύο συμφωνίες, και γιατί ισχύουν μόνο μετά την κύρωση
- Οι τρεις αμυντικές συμφωνίες της Τετάρτης → τι ψηφίζει η Βουλή την ίδια μέρα
- ν. 5096/2024, το μνημόνιο με τις ΗΠΑ → ποιος το ψήφισε
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Η απαγόρευση ζώνης είναι εργαλείο που ο νόμος δεν περιγράφει με το όνομά του: ο ν. 4703/2020 μιλά για «επικείμενη» συνάθροιση, μία που κάποιος γνωστοποίησε, και για απόφαση που κοινοποιείται στον οργανωτή της. Εδώ η απόφαση απευθύνεται σε όλους και σε κανέναν, για 24 ώρες, χωρίς συνάθροιση απέναντι. Στηρίζεται απευθείας στο Σύνταγμα, και αυτό είναι ακριβώς το ερώτημα που θα άξιζε μια απόφαση του ΣτΕ: αν η γενική πρόβλεψη κινδύνου αρκεί για προληπτική απαγόρευση σε όλους.
Η τάση είναι προς στενότερες ζώνες: ολόκληρη η Αθήνα με τα περίχωρα το 2019, δεκατέσσερις οδοί το 2026. Είναι η σωστή κατεύθυνση, γιατί η αναλογικότητα μετριέται σε τετραγωνικά και σε ώρες. Όσο μικρότερη η ζώνη και όσο πιο κοντά στις ώρες της επίσκεψης, τόσο πιο εύκολα δικαιολογείται, και τόσο λιγότερο χρειάζεται.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
