Εκλογές 2027: με ποιον νόμο ψηφίζουμε, πόσο μπόνους παίρνει ο πρώτος, ποιος ψηφίζει από το εξωτερικό

Ο Αλέξης Τσίπρας βάζει το νέο του κόμμα «σε διάταξη μάχης» με περιοδείες και εκλογικό πρόγραμμα, η ΝΔ μιλά για εξάντληση της τετραετίας, το ΠΑΣΟΚ για μάχη στο κέντρο. Πριν από τις δημοσκοπήσεις αξίζει το βασικό: με ποιον νόμο θα γίνουν οι εκλογές, πόσες έδρες δίνει το μπόνους, ποιος μπαίνει στη Βουλή και ποιος ψηφίζει από μακριά. Τα περισσότερα είναι ήδη νόμοι, και δύο από αυτούς ψηφίστηκαν τα τελευταία δύο χρόνια.

Η ετυμηγορία

Ενισχυμένη αναλογική, μπόνους ως 50

Με ποιους κανόνες μετατρέπονται οι ψήφοι σε έδρες στις επόμενες εκλογές;

Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές γίνονται με τον ν. 4654/2020: ενισχυμένη αναλογική, όριο εισόδου 3%, και μπόνους στο πρώτο κόμμα 20 έδρες από το 25% που μεγαλώνει κατά μία κάθε 0,5% ως τις 50 έδρες στο 40%. Δύο αλλαγές από το 2023: η επιστολική ψήφος για τους Έλληνες του εξωτερικού ισχύει από τις επόμενες εκλογές (ν. 5285/2026, πέρασε με 201 ψήφους), ενώ η χωριστή περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού με τρεις έδρες δεν έπιασε τα 200 και θα ισχύσει από τις μεθεπόμενες. Η επιστολική ψήφος για όσους μένουν στην Ελλάδα ισχύει μόνο στις ευρωεκλογές και τα δημοψηφίσματα (ν. 5083/2024).

Ο κανόνας των επόμενων εκλογών δεν είναι ανοιχτό ζήτημα: είναι ο νόμος του 2020, με το μπόνους και το 3%, και καμία αλλαγή δεν μπορεί πια να τον αγγίξει για το 2027 χωρίς 200 ψήφους. Ό,τι άλλαξε, άλλαξε στο ποιος ψηφίζει και πώς: οι Έλληνες του εξωτερικού με επιστολή, για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές. Για τον εκλογέα στην Ελλάδα, τίποτα δεν άλλαξε. Για ένα νέο κόμμα, το κατώφλι είναι το 3% και το μπόνους του πρώτου είναι ο λόγος που κάθε ψήφος κάτω από αυτό μετράει διπλά για τον νικητή.

Ο νόμος που ισχύει

Ο ν. 4654/2020 ψηφίστηκε τον Ιανουάριο του 2020 με 163 ψήφους, λιγότερες από τις 200 που ζητά το άρθρο 54 του Συντάγματος για να ισχύσει ένας εκλογικός νόμος από τις αμέσως επόμενες εκλογές. Γι' αυτό οι εκλογές του Μαΐου 2023 έγιναν με απλή αναλογική και ο νόμος εφαρμόστηκε πρώτη φορά τον Ιούνιο του 2023. Από τότε είναι ο ισχύων νόμος, και θα ισχύσει και το 2027, εκτός αν η Βουλή ψηφίσει άλλον με 200 ψήφους.

Τι λέει: 300 έδρες, όριο εισόδου 3% των εγκύρων ψηφοδελτίων για κόμμα ή συνασπισμό. Το πρώτο κόμμα παίρνει μπόνους 20 έδρες αν συγκεντρώσει τουλάχιστον 25%, και μία επιπλέον έδρα για κάθε μισή μονάδα πάνω από αυτό, ως τις 50 έδρες στο 40%. Οι υπόλοιπες έδρες μοιράζονται αναλογικά στα κόμματα που πέρασαν το 3%. Η αυτοδυναμία δεν εξαρτάται μόνο από το ποσοστό του πρώτου, αλλά και από το πόσες ψήφοι «χάνονται» σε κόμματα κάτω από το 3%: όσο περισσότερες, τόσο λιγότερο χρειάζεται ο πρώτος.

Τι άλλαξε από το 2023

Ο ν. 5083/2024 καθιέρωσε την επιστολική ψήφο για τις ευρωεκλογές και τα εθνικά δημοψηφίσματα, για όλους, και όσους ζουν στην Ελλάδα, με ηλεκτρονική αίτηση. Ψηφίστηκε μόνο από τη ΝΔ, 158 υπέρ και 135 κατά, και η Πλεύση Ελευθερίας δήλωσε παρών. Δεν αφορά τις βουλευτικές εκλογές.

Ο ν. 5285/2026, του Μαρτίου, έκανε το επόμενο βήμα: επιστολική ψήφος για τους εκλογείς εκτός επικράτειας στις βουλευτικές εκλογές, με διατήρηση της αυτοπρόσωπης ψήφου στα εκλογικά τμήματα του εξωτερικού. Οι διατάξεις αυτές πήραν 201 ψήφους, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Πλεύση Ελευθερίας, και ισχύουν από τις επόμενες εκλογές. Ο ίδιος νόμος θεσπίζει ξεχωριστή περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού με τρεις έδρες και επαναφέρει τους βουλευτές Επικρατείας στους δώδεκα, αλλά η τριεδρική περιφέρεια δεν έπιασε τα 200 και θα εφαρμοστεί από τις μεθεπόμενες εκλογές. Ο ΣΥΡΙΖΑ δήλωσε παρών, ΚΚΕ, Νέα Αριστερά, Ελληνική Λύση και ΝΙΚΗ καταψήφισαν.

Τι συζητήθηκε και δεν έγινε

Το 2024 συζητήθηκε δημόσια νέος εκλογικός νόμος, με χαμηλότερο κατώφλι για το μπόνους και άνοδο του ορίου εισόδου από το 3% στο 5%. Στο αρχείο μας, που καταγράφει κάθε νομοσχέδιο από τον Ιούλιο του 2023, δεν υπάρχει τέτοιο κείμενο: δεν κατατέθηκε. Ακόμη κι αν κατατεθεί τώρα, χωρίς 200 ψήφους θα ίσχυε από τις μεθεπόμενες εκλογές. Ο κανόνας του 2027 είναι λοιπόν γνωστός από το 2020.

Εκκρεμούν, χωρίς να έχουν συζητηθεί, προτάσεις νόμου βουλευτών για ψηφιακό μετασχηματισμό της εκλογικής διαδικασίας και για αποκλεισμό από τις εκλογές κομμάτων που χρωστούν σε εργαζόμενους και Δημόσιο. Προτάσεις νόμου της αντιπολίτευσης δεν έχουν φτάσει σε ψηφοφορία από το 2023.

Πότε

Η Βουλή εκλέχθηκε στις 25 Ιουνίου 2023 και η θητεία της είναι τετραετής (Σύνταγμα, άρθρο 53), άρα οι εκλογές γίνονται το αργότερο ως τον Ιούνιο του 2027, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Ό,τι ισχύει τότε για τον εκλογέα: ψήφος αυτοπρόσωπη στην Ελλάδα, επιστολική ή αυτοπρόσωπη στο εξωτερικό, όριο 3%, και μπόνους που αρχίζει στο 25%.

Τι προβλέπει ο νόμος

1. ν. 4654/2020 (Εκλογή Βουλευτών)Όριο εισόδου 3%. Μπόνους στο πρώτο κόμμα: 20 έδρες από το 25%, μία επιπλέον ανά 0,5%, ως 50 έδρες στο 40%. Οι υπόλοιπες έδρες αναλογικά στα κόμματα πάνω από το 3%. Ψηφίστηκε με 163 ψήφους, γι' αυτό εφαρμόστηκε πρώτη φορά στις εκλογές του Ιουνίου 2023.
2. Σύνταγμα, άρθρα 53 και 54Τετραετής θητεία της Βουλής (53). Το εκλογικό σύστημα ορίζεται με νόμο που ισχύει από τις μεθεπόμενες εκλογές, εκτός αν ψηφιστεί με πλειοψηφία δύο τρίτων, δηλαδή 200 βουλευτών (54 παρ. 1).
3. ν. 5285/2026 (Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, επιστολική ψήφος εξωτερικού)Επιστολική ψήφος για εκλογείς εκτός επικράτειας στις βουλευτικές εκλογές, με 201 ψήφους, από τις επόμενες εκλογές. Τριεδρική περιφέρεια αποδήμων και δώδεκα βουλευτές Επικρατείας, χωρίς τα 200, από τις μεθεπόμενες.
4. ν. 5083/2024 (Επιστολική ψήφος στις ευρωεκλογές)Επιστολική ψήφος για ευρωεκλογές και εθνικά δημοψηφίσματα, και για όσους ζουν στην Ελλάδα. 158 υπέρ, 135 κατά.

Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.

ν. 5285 · ψηφίστηκε 4 Μαρτίου 2026

Ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού - Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για…

Θεσπίζει ξεχωριστή εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού με τρεις έδρες και καθιερώνει την επιστολική ψήφο για τους Έλληνες του εξωτερικού στις βουλευτικές εκλογές. Οι διατάξεις της επιστολικής ψήφου συγκέντρωσαν 201 ψήφους και ισχύουν από τις επόμενες…

+3 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Μάλλον ωφέλιμο

• ΝΔ ΝΑΙ
• ΠΑΣΟΚ ΝΑΙ
• Ανεξάρτητοι Διχασμένο
• ΣΥΡΙΖΑ ΠΑΡΩΝ
• ΚΚΕ ΟΧΙ
• Νέα Αριστερά ΟΧΙ
• Ελληνική Λύση ΟΧΙ
• ΝΙΚΗ ΟΧΙ
• Πλεύση Ελευθερίας ΝΑΙ

Ο νόμος, άρθρο άρθρο → Ρώτησε για τον ν. 5285 →

ν. 5083 · ψηφίστηκε 24 Ιανουαρίου 2024

Εκλογή ευρωβουλευτών, διευκόλυνση εκλογέων μέσω επιστολικής ψήφου, εκκαθάριση εκλογικών καταλόγων και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Εσωτερικών

Καθιερώνεται η επιστολική ψήφος για τις ευρωεκλογές και τα εθνικά δημοψηφίσματα, χωρίς γεωγραφικό περιορισμό, με ηλεκτρονική εφαρμογή υποβολής αιτήσεων, ενώ προβλέπονται εκκαθάριση εκλογικών καταλόγων και διευκολύνσεις για άτομα με αναπηρία. Ψηφίστηκε με 158…

0 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Ουδέτερο / αμφίρροπο

• ΝΔ ΝΑΙ
• ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
• ΠΑΣΟΚ ΟΧΙ
• ΚΚΕ ΟΧΙ
• Ελληνική Λύση ΟΧΙ
• Νέα Αριστερά ΟΧΙ
• ΝΙΚΗ ΟΧΙ
• Σπαρτιάτες ΟΧΙ
• Πλεύση Ελευθερίας ΠΑΡΩΝ
• Ανεξάρτητοι ΟΧΙ

Ο νόμος, άρθρο άρθρο → Ρώτησε για τον ν. 5083 →

Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Τι προβλέπει ο ν. 5285/2026 για την επιστολική ψήφο στις βουλευτικές εκλογές;Ποια κόμματα ψήφισαν τον ν. 5083/2024 για την επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές;

Διάβασε ακόμη

• ν. 5285/2026, η επιστολική ψήφος του εξωτερικού → 201 ψήφοι, ποιοι
• ν. 5083/2024, η επιστολική ψήφος των ευρωεκλογών → 158 υπέρ, 135 κατά
• Οι βουλευτές → τι ψήφισε ο δικός σου, πριν τον ξαναψηφίσεις

nomoprisma.ai

Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Το μπόνους των 50 εδρών είναι η πιο ισχυρή διάταξη του πολιτικού συστήματος και η λιγότερο συζητημένη: μετατρέπει το 40% σε 170 έδρες και κάνει το 3% το πιο σημαντικό νούμερο για όλους τους άλλους. Για ένα νέο κόμμα, η μάχη δεν είναι με τον πρώτο αλλά με το όριο, και κάθε ψήφος που δεν το περνά πηγαίνει, μέσω της αναλογικής κατανομής, στον νικητή.

Η επιστολική ψήφος πέρασε με 201 ψήφους, ακριβώς όσες χρειαζόταν, και η τριεδρική περιφέρεια έμεινε έξω. Ο νομοθέτης έμαθε τη συνταγματική αριθμητική: ό,τι μπορεί να πάρει 200 ψήφους ισχύει αμέσως, ό,τι όχι περιμένει μια τετραετία. Το 2027 οι Έλληνες του εξωτερικού θα ψηφίσουν με επιστολή για τις περιφέρειες της Ελλάδας, όχι για δικές τους έδρες.

Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.

Πηγές

1. in.gr
2. ΤΑ ΝΕΑ
3. in.gr (2024)
4. Syntagma Watch

Newsletter · κάθε πρωί

Ο νόμος της ημέρας, στο email σου

Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.

Το email σου Γράψου

Θα σου στείλουμε ένα email επιβεβαίωσης. Απόρρητο

Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.