Ο Ρούμπιο στην Αθήνα και δύο νέες συμφωνίες: τι ισχύει από την υπογραφή και τι χρειάζεται τη Βουλή
Όταν ο υπουργός υπογράφει συμφωνία με τις ΗΠΑ, από πότε ισχύει;
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο φτάνει στην Αθήνα την Τρίτη 6 Οκτωβρίου για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ. Κατά τα δημοσιεύματα, θα υπογραφούν δύο συμφωνίες: μία πολιτιστική και μία αμυντική, για συνεργασία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας με την Εθνοφυλακή των ΗΠΑ. Η Καθημερινή γράφει για «ελληνική λίστα» αιτημάτων. Το ερώτημα που απαντάμε είναι διαδικαστικό, αλλά κρίσιμο: τι σημαίνει νομικά μια υπογραφή.
Η ετυμηγορία
Υπογραφή ≠ ισχύςΌταν ο υπουργός υπογράφει συμφωνία με τις ΗΠΑ, από πότε ισχύει;
Μια διεθνής συμφωνία δεσμεύει την Ελλάδα από την ώρα που την κυρώσει η Βουλή με νόμο (Σύνταγμα, άρθρο 28), όχι από την υπογραφή. Στο αρχείο μας, ένα μνημόνιο με το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας κυρώθηκε μέσα σε μήνες, ένα μνημόνιο ΝΑΤΟ με τις ΗΠΑ μετά από πέντε χρόνια. Το τι ακριβώς θα υπογραφεί την Τρίτη δεν έχει δημοσιευθεί.
Η υπογραφή της Τρίτης θα είναι πολιτικό γεγονός, όχι νομικό. Νομικά, η Ελλάδα δεσμεύεται όταν η Βουλή ψηφίσει τον κυρωτικό νόμο, και τότε μόνο μαθαίνουμε το πλήρες κείμενο και το κόστος. Ο χρόνος ως εκεί ποικίλλει: πέντε μέρες για το διμερές μνημόνιο του 2024, πέντε χρόνια για το πολυμερές του Νόρφολκ. Ό,τι γράφεται για το περιεχόμενο της συμφωνίας με την Εθνοφυλακή πριν από την κατάθεση είναι πληροφορία Τύπου, όχι διάταξη. Το «μικτό» της ετυμηγορίας: η υπογραφή αρχίζει μια διαδικασία που σχεδόν πάντα ολοκληρώνεται, αλλά δεν είναι η ίδια η ισχύς.
Τι έρχεται
Ο Στρατηγικός Διάλογος γίνεται την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου, με άμυνα, ενέργεια και Ανατολική Μεσόγειο στην ατζέντα. Κατά τα δημοσιεύματα, η Αθήνα θέλει να θέσει τα ελληνοτουρκικά, το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και το περιστατικό της Κάσου του 2024. Από τις δύο συμφωνίες που αναμένονται, η αμυντική αφορά πρόγραμμα συνεργασίας με την Εθνοφυλακή των ΗΠΑ· το κείμενό της δεν έχει δημοσιευθεί.
Η βάση της αμυντικής σχέσης παραμένει η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA), το δεύτερο πρωτόκολλο της οποίας υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον στις 14 Οκτωβρίου 2021 και κυρώθηκε με τον ν. 4838/2021.
Τι λέει το Σύνταγμα
Το άρθρο 28 παρ. 1 ορίζει ότι οι διεθνείς συμβάσεις γίνονται μέρος του ελληνικού δικαίου «από την επικύρωσή τους με νόμο». Η υπογραφή του υπουργού δεσμεύει πολιτικά, όχι νομικά: μέχρι η Βουλή να ψηφίσει τον κυρωτικό νόμο, η συμφωνία δεν παράγει δικαιώματα ή υποχρεώσεις στο εσωτερικό δίκαιο. Μετά την κύρωση, υπερισχύει κάθε αντίθετης διάταξης νόμου.
Στο αρχείο μας υπάρχουν δύο παραδείγματα. Ο ν. 5096/2024 κύρωσε διμερές μνημόνιο με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ για την τοποθέτηση ελληνικού προσωπικού στη Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων· κατατέθηκε και ψηφίστηκε μέσα σε πέντε μέρες, τον Μάρτιο του 2024, με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ υπέρ και τα υπόλοιπα κόμματα κατά. Ο ν. 5211/2025 κύρωσε πολυμερές μνημόνιο 16 κρατών του ΝΑΤΟ, μαζί με τις ΗΠΑ, για τη Διοίκηση στο Νόρφολκ: υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2020 και έγινε νόμος τον Ιούνιο του 2025, πέντε χρόνια μετά.
Τι ακολουθεί
Ό,τι υπογραφεί την Τρίτη θα πρέπει να κατατεθεί στη Βουλή ως κυρωτικό νομοσχέδιο. Τότε θα φανεί το πλήρες κείμενο, η Έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου για το κόστος, και η θέση κάθε κόμματος. Το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ θα το καταγράψει όταν κατατεθεί.
Τι προβλέπει ο νόμος
- Σύνταγμα, άρθρο 28 παρ. 1Οι γενικά παραδεγμένοι κανόνες του διεθνούς δικαίου και οι διεθνείς συμβάσεις, από την επικύρωσή τους με νόμο και τη θέση τους σε ισχύ, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού ελληνικού δικαίου και υπερισχύουν από κάθε άλλη αντίθετη διάταξη νόμου.
- ν. 5096/2024 (κύρωση μνημονίου με το Υπουργείο Άμυνας ΗΠΑ)Το διμερές παράδειγμα του αρχείου: μνημόνιο για την τοποθέτηση ελληνικού προσωπικού στη Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ. Κατατέθηκε στις 8 Μαρτίου 2024 και ψηφίστηκε στις 13 Μαρτίου, με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ υπέρ.
- ν. 5211/2025 (κύρωση μνημονίου ΝΑΤΟ για το Νόρφολκ)Το παράδειγμα καθυστέρησης: μνημόνιο 16 κρατών του ΝΑΤΟ και του SHAPE, με τις ΗΠΑ, για τη Διακλαδική Διοίκηση Συμμαχικών Δυνάμεων στο Νόρφολκ. Υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2020, κυρώθηκε στις 12 Ιουνίου 2025.
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
ν. 5211 · ψηφίστηκε 12 Ιουνίου 2025
Κύρωση του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ του Υπουργείου Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και του Υπουργείου Άμυνας της Δημοκρατίας της…
Κυρώνεται πολυμερές Μνημόνιο δεκαέξι κρατών του ΝΑΤΟ και του SHAPE για την ίδρυση, λειτουργία, επάνδρωση, χρηματοδότηση και υποστήριξη της Διακλαδικής Διοίκησης Συμμαχικών Δυνάμεων στο Νόρφολκ. Υπογράφηκε τον Δεκέμβριο 2020 και κυρώνεται πέντε χρόνια αργότερα.
+1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά θετικό
- ΝΔ ΝΑΙ
- ΠΑΣΟΚ ΝΑΙ
- ΣΥΡΙΖΑ ΝΑΙ
- ΚΚΕ ΟΧΙ
- Ελληνική Λύση ΠΑΡΩΝ
- Νέα Αριστερά ΟΧΙ
- ΝΙΚΗ ΠΑΡΩΝ
- Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ
ν. 5096 · ψηφίστηκε 13 Μαρτίου 2024
Κύρωση του Μνημονίου Συμφωνίας μεταξύ του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας, όπως εκπροσωπείται από την Ελληνική Διοίκηση Ειδικού…
Κυρώνεται Μνημόνιο Συμφωνίας με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ για την τοποθέτηση ελληνικού προσωπικού στη Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ, με σκοπό την απόκτηση τεχνογνωσίας και τη διασύνδεση με την Τμηματική Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων, εθνική…
+1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά θετικό
- ΝΔ ΝΑΙ
- ΠΑΣΟΚ ΝΑΙ
- ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
- ΚΚΕ ΟΧΙ
- Ελληνική Λύση ΟΧΙ
- Νέα Αριστερά ΟΧΙ
- ΝΙΚΗ ΟΧΙ
- Σπαρτιάτες ΟΧΙ
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Ροή · Άμυνα → κάθε αμυντική συμφωνία που κύρωσε η Βουλή, με την ψήφο κάθε κόμματος
- Αυτή την εβδομάδα στη Βουλή → οι τρεις αμυντικές συμφωνίες που ψηφίζονται στις 7/10
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Η διάκριση υπογραφής και κύρωσης δεν είναι τυπολατρία. Είναι το σημείο όπου η Βουλή βλέπει τι συμφώνησε η κυβέρνηση. Το μνημόνιο του 2024 με τις ΗΠΑ πέρασε από κατάθεση σε ψήφιση μέσα σε πέντε μέρες, χωρίς ονομαστική ψηφοφορία. Για συμφωνία που αφορά ξένες ένοπλες δυνάμεις σε ελληνικό έδαφος, η Βουλή θα μπορούσε να ζητήσει περισσότερο χρόνο.
Αξίζει να παρακολουθηθεί πόσο γρήγορα θα κατατεθεί το κυρωτικό. Αν έρθει μέσα στον Οκτώβριο, μαζί με τις τρεις αμυντικές συμφωνίες που ήδη ψηφίζονται αυτή την εβδομάδα (Ιταλία, Σερβία, Γερμανία–Ολλανδία), η Βουλή θα κυρώσει τέσσερις αμυντικές συμβάσεις σε έναν μήνα.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
