ΑΟΖ με την Αίγυπτο: τι επιτρέπει η συμφωνία του 2020 για την «επέκταση», μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου
Μπορεί η Ελλάδα να απαντήσει στο τουρκολιβυκό μνημόνιο επεκτείνοντας τη συμφωνία με την Αίγυπτο, και τι θα σήμαινε νομικά;
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα στην ανατολική χώρα, κύρωσε στις 20 Οκτωβρίου το μνημόνιο Τουρκίας και Λιβύης του 2019 για τις θαλάσσιες ζώνες. Δύο μέρες μετά, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαβουλεύσεις για επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης του 2020. Η ΑΟΖ είναι η θαλάσσια ζώνη έως 200 ναυτικά μίλια όπου το κράτος έχει κυριαρχικά δικαιώματα στους φυσικούς πόρους, ψάρια, πετρέλαιο, φυσικό αέριο, άνεμο. Τίτλοι μιλούν για «πλήρη χάραξη», αλλά το τι μπορεί να γίνει και πώς το ορίζει το κείμενο του 2020.
Η ετυμηγορία
Χρειάζεται νέα συμφωνία και κύρωσηΜπορεί η Ελλάδα να απαντήσει στο τουρκολιβυκό μνημόνιο επεκτείνοντας τη συμφωνία με την Αίγυπτο, και τι θα σήμαινε νομικά;
Η συμφωνία του 2020 είναι ρητά «μερική» και προβλέπει ολοκλήρωση με διαβουλεύσεις πέρα από τα άκρα της γραμμής. Οποιαδήποτε επέκταση είναι νέα συμφωνία που θέλει κύρωση και από τις δύο χώρες. Οι διαβουλεύσεις μόλις ξεκίνησαν, χάραξη δεν υπάρχει ακόμη.
Νομικά η «απάντηση» είναι εφικτή, γιατί η ίδια η συμφωνία του 2020 χαρακτηρίζεται μερική και προβλέπει ολοκλήρωση με διαβουλεύσεις πέρα από τα σημεία Α και Ε. Μέχρι να υπογραφεί και να κυρωθεί από τις δύο Βουλές νέα συμφωνία, όμως, δεν υπάρχει νέα γραμμή: οι τίτλοι για «πλήρη χάραξη» περιγράφουν πρόθεση, όχι πράξη. Η κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης δεν δεσμεύει την Ελλάδα και την Αίγυπτο, που δεν είναι μέρη του, αλλά αυξάνει την πιθανότητα σύγκρουσης αξιώσεων στις ίδιες θαλάσσιες περιοχές. Η οριστική λύση για τέτοιες συγκρούσεις, κατά το άρθρο 74 της UNCLOS, είναι η συμφωνία ή η διεθνής δικαιοδοσία, όχι οι μονομερείς κυρώσεις.
Τι λέει η συμφωνία του 2020
Η συμφωνία υπογράφηκε στο Κάιρο στις 6 Αυγούστου 2020, τέθηκε σε ισχύ στις 2 Σεπτεμβρίου 2020 και καταχωρίστηκε στον ΟΗΕ. Το άρθρο 1 ορίζει ότι η συμφωνία «καθιερώνει μερική οριοθέτηση» και ότι η ολοκλήρωσή της γίνεται, όπου χρειάζεται, με διαβουλεύσεις των δύο μερών πέρα από τα σημεία Α και Ε, δηλαδή τα δύο άκρα της γραμμής, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Το κομμάτι ανάμεσα στο Α και το Ε είναι «δεσμευτικό και οριστικό».
Η συμφωνία ήδη προβλέπει δύο πράγματα για το μέλλον. Οι συντεταγμένες του Α μπορούν να μετακινηθούν ανατολικά και του Ε δυτικά, με νέα συμφωνία των δύο, αν γίνει οριοθέτηση με άλλα γειτονικά κράτη. Και όποιο από τα δύο μέρη διαπραγματεύεται με τρίτο κράτος που μοιράζεται θαλάσσιες ζώνες και με τα δύο, οφείλει να ενημερώσει και να διαβουλευθεί με το άλλο πριν από την τελική συμφωνία. Το άρθρο 4 αποκλείει καταγγελία, αποχώρηση ή αναστολή της συμφωνίας για οποιονδήποτε λόγο.
Τι αλλάζει η κύρωση στη Λιβύη
Το μνημόνιο Τουρκίας και Λιβύης υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 2019. Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης είχε αρνηθεί να το κυρώσει το 2020 και στις 20 Οκτωβρίου ανακάλεσε ομόφωνα εκείνη την απόφαση, κατά τα διεθνή πρακτορεία. Η Λιβύη παραμένει διχασμένη ανάμεσα στην κυβέρνηση της Τρίπολης, που αναγνωρίζει ο ΟΗΕ, και τις αρχές της ανατολικής χώρας. Η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η ΕΕ θεωρούν το μνημόνιο άκυρο και χωρίς αποτελέσματα για τρίτα κράτη, και η Τουρκία το θεωρεί νόμιμο.
Το βασικό κείμενο για τις θαλάσσιες ζώνες είναι η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Σύμφωνα με το άρθρο 74, η οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή γειτονικές ακτές γίνεται «με συμφωνία», με βάση το διεθνές δίκαιο, «προκειμένου να επιτευχθεί δίκαιη λύση». Σύμφωνα με το άρθρο 121, τα νησιά έχουν ΑΟΖ όπως κάθε άλλο έδαφος, εκτός από βράχους που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη κατοίκηση ή δική τους οικονομική ζωή. Ελλάδα και Αίγυπτος είναι μέρη της Σύμβασης. Τουρκία και Λιβύη δεν την έχουν κυρώσει.
Τι ακολουθεί
Για να αλλάξει κάτι νομικά χρειάζεται νέο κείμενο: συμφωνία με νέες συντεταγμένες, υπογραφή, κύρωση από τη Βουλή κάθε χώρας και ανταλλαγή εγγράφων κύρωσης, όπως ορίζει το άρθρο 5 της συμφωνίας του 2020 για τη δική της έναρξη ισχύος. Ως τότε ισχύει μόνο η γραμμή Α έως Ε. Ο ΟΗΕ δεν «εγκρίνει» τις συμφωνίες: η καταχώριση τις δημοσιοποιεί, δεν κρίνει αν είναι νόμιμες.
Για τον πολίτη, το πρακτικό διακύβευμα είναι οι θαλάσσιες περιοχές για έρευνες υδρογονανθράκων. Η Βουλή κύρωσε τον Μάρτιο του 2026 με τον ν. 5287/2026 συμβάσεις μίσθωσης με τη Chevron και τη HELLENiQ UPSTREAM για τέσσερις περιοχές νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Χρονοδιάγραμμα για τις διαβουλεύσεις με την Αίγυπτο δεν ανακοινώθηκε.
Τι προβλέπει ο νόμος
- Συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου για την οριοθέτηση της ΑΟΖ (Κάιρο, 6 Αυγούστου 2020), άρθρο 1Η συμφωνία καθιερώνει «μερική οριοθέτηση». Η ολοκλήρωση γίνεται, όπου χρειάζεται, με διαβουλεύσεις πέρα από τα σημεία Α και Ε. Η γραμμή Α έως Ε είναι δεσμευτική και οριστική. Το Α μπορεί να αναθεωρηθεί ανατολικά και το Ε δυτικά με συμφωνία των δύο, αν γίνει οριοθέτηση με άλλα γειτονικά κράτη. Όποιο μέρος διαπραγματεύεται με τρίτο κράτος που μοιράζεται ζώνες και με τα δύο, ενημερώνει και διαβουλεύεται με το άλλο πριν από τελική συμφωνία.
- Συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου 2020, άρθρα 2 έως 5Κοινά κοιτάσματα που εκτείνονται και στις δύο ΑΟΖ: συνεργασία για συμφωνία εκμετάλλευσης. Διαφορές: διπλωματική οδός. Η συμφωνία δεν μπορεί να καταγγελθεί, να αποσυρθεί ή να ανασταλεί για κανέναν λόγο και τροποποιείται μόνο με κοινή συμφωνία. Κύρωση κατά τις συνταγματικές διαδικασίες κάθε μέρους, ισχύς από την ανταλλαγή των εγγράφων κύρωσης (2 Σεπτεμβρίου 2020).
- Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), άρθρα 74 και 121Άρθρο 74: η οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή γειτονικές ακτές γίνεται με συμφωνία, με βάση το διεθνές δίκαιο, για δίκαιη λύση. Όσο δεν υπάρχει συμφωνία, τα κράτη καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για προσωρινές πρακτικές ρυθμίσεις χωρίς να υπονομεύουν την τελική. Άρθρο 121: τα νησιά έχουν αιγιαλίτιδα ζώνη, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα όπως κάθε έδαφος, εκτός από βράχους που δεν συντηρούν ανθρώπινη κατοίκηση ή δική τους οικονομική ζωή.
- Σύνταγμα, άρθρο 36 παρ. 2Οι συνθήκες που περιέχουν παραχωρήσεις για τις οποίες τίποτε δεν μπορεί να οριστεί χωρίς νόμο, ή οι οποίες επιβαρύνουν ατομικά τους Έλληνες, «δεν ισχύουν χωρίς τυπικό νόμο που τις κυρώνει».
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
ν. 5287 · ψηφίστηκε 13 Μαρτίου 2026
α) Κύρωση Σύμβασης Μίσθωσης μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και των εταιρειών «CHEVRON GREECE HOLDINGS (A2) B.V.» και «HELLENiQ UPSTREAM…
Κυρώνει τέσσερις συμβάσεις μίσθωσης με τις Chevron και HELLENiQ Upstream για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές νότια της Πελοποννήσου και νότια της Κρήτης, με ερευνητική περίοδο επτά ετών σε τρεις φάσεις. Η ρήτρα του…
+1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά θετικό
- ΝΔ ΝΑΙ
- ΠΑΣΟΚ ΝΑΙ
- ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
- ΚΚΕ ΟΧΙ
- Νέα Αριστερά ΟΧΙ
- Ελληνική Λύση ΝΑΙ
- ΝΙΚΗ ΟΧΙ
- Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ
- Σπαρτιάτες ΟΧΙ
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Ροή και αποτιμήσεις → οι κυρώσεις διεθνών συμφωνιών και πώς βαθμολογήθηκαν
- Βουλευτές → πώς ψήφισαν τα κόμματα τις συμβάσεις υδρογονανθράκων του ν. 5287/2026
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Η επιλογή της επέκτασης με την Αίγυπτο έχει νομική λογική: μια κυρωμένη συμφωνία δύο κρατών μερών της UNCLOS απέναντι σε ένα μνημόνιο που αμφισβητείται ακόμη και μέσα στη Λιβύη. Το δύσκολο κομμάτι είναι αυτό που άφησε ανοιχτό το 2020: τα δύο άκρα της γραμμής, όπου οι ζώνες αγγίζουν τις αξιώσεις τρίτων κρατών. Κανένα σημερινό κείμενο δεν λέει πώς θα χαραχτούν, και αυτό θα δείξει αν η «επέκταση» είναι ουσιαστική ή συμβολική.
Για τον πολίτη η συζήτηση δεν είναι μόνο σύμβολο κυριαρχίας. Οι γραμμές αυτές καθορίζουν πού μπορεί το κράτος να δώσει άδειες έρευνας, πού ψαρεύουν οι αλιείς, και ποιος εισπράττει τα έσοδα αν βρεθεί κοίτασμα. Όποια νέα συμφωνία θα περάσει από τη Βουλή, και εκεί θα φανεί με συντεταγμένες, όχι με δηλώσεις, τι κερδίζει και τι αφήνει κάθε πλευρά.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
.jpg){kind=link}