Social media κάτω των 15: ψηφίστηκε όπως κατατέθηκε, παρά τις επιφυλάξεις της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής
Από πότε το παιδί μου δεν θα μπορεί να έχει λογαριασμό σε social media, και μπορεί να ανατραπεί ο νόμος;
Η Ολομέλεια ψήφισε την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, μόνο με τη ΝΔ υπέρ, το νομοσχέδιο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους». Τα έξι άρθρα του ψηφισμένου κειμένου είναι ίδια με αυτά που αναλύσαμε στις 20 Οκτωβρίου: στις 547 λέξεις η μόνη διαφορά είναι ένα γράμμα («αυτό» έγινε «αυτόν»). Νέο είναι το κείμενο που η Βουλή είχε στα χέρια της πριν ψηφίσει: η έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας, με ημερομηνία 21 Οκτωβρίου, που καταγράφει τρία ανοιχτά νομικά ζητήματα και μία γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δεν είχε δημοσιοποιηθεί.
Η ετυμηγορία
Ισχύει από 1/1/2027Από πότε το παιδί μου δεν θα μπορεί να έχει λογαριασμό σε social media, και μπορεί να ανατραπεί ο νόμος;
Ο νόμος ψηφίστηκε όπως κατατέθηκε: απαγόρευση χωρίς εξαιρέσεις κάτω των 15, με όριο το έτος γέννησης, από 1η Ιανουαρίου 2027. Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής σημείωσε ότι δεν ορίζεται ποιες υπηρεσίες καλύπτονται και ότι ανάλογη γαλλική απαγόρευση κρίθηκε αντισυνταγματική τον Αύγουστο.
Ο νόμος ψηφίστηκε έγκυρα και, μόλις δημοσιευθεί στο ΦΕΚ, η απαγόρευση θα ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027 για όσους γεννήθηκαν το 2012 και μετά, με τα γενέθλια να μετρούν από την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους. Το αν θα αντέξει είναι ανοιχτό: η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής κατέγραψε πριν την ψήφιση κενό ορισμού και ζήτημα αναλογικότητας, και το κείμενο δεν άλλαξε σε κανένα από τα δύο. Η Κομισιόν, κατά το απόσπασμα που παρατίθεται, δέχεται το όριο ηλικίας ως συμβατό με το άρθρο 28 της Πράξης, αλλά η εφαρμογή σε πλατφόρμες εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη εξαρτάται από την αρχή της χώρας προέλευσης. Κανένα ελληνικό ή ευρωπαϊκό δικαστήριο δεν έχει κρίνει ακόμη τέτοια απαγόρευση.
Τι ψηφίστηκε και τι σημαίνει για κάθε οικογένεια
Το νέο άρθρο 4Α του ν. 5099/2024 απαγορεύει την πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης σε όσους δεν έχουν συμπληρώσει τα 15, και ορίζει ότι «η 1η Ιανουαρίου θεωρείται ως ημερομηνία γέννησης όλων όσοι γεννήθηκαν εντός του ίδιου ημερολογιακού έτους». Ο νόμος ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027. Στην πράξη: τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2011 ή νωρίτερα δεν επηρεάζονται, όσα γεννήθηκαν το 2012 θεωρούνται δεκαπεντάχρονα από την πρώτη μέρα ισχύος του νόμου, και όσα γεννήθηκαν το 2013 αποκτούν πρόσβαση την 1η Ιανουαρίου 2028.
Ο νόμος απευθύνεται στις πλατφόρμες, όχι στα παιδιά ή στους γονείς: δεν προβλέπει κύρωση για τον ανήλικο ή την οικογένεια, ούτε εξαίρεση με γονική συναίνεση. Οι κυρώσεις για τις πλατφόρμες είναι αυτές που ήδη ισχύουν στον ν. 5099/2024, έως 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών, και την εποπτεία έχουν το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων. Για την επαλήθευση της ηλικίας ο νόμος λέει ότι «δύναται» να χρησιμοποιείται το Gov.gr Wallet ή το KidsWallet, χωρίς να επιβάλλει συγκεκριμένη λύση.
Τι είχε επισημάνει η Επιστημονική Υπηρεσία
Πρώτο, ο ορισμός. Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες ορίζει την «επιγραμμική πλατφόρμα», όχι την «υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης», και ο νόμος δεν προβλέπει εξαιρέσεις ούτε μητρώο. Η έκθεση ρωτά πώς θα κριθεί αν, για παράδειγμα, μια ηλεκτρονική εφημερίδα με ενότητα σχολίων ή μια εφαρμογή επικοινωνίας εμπίπτει στην απαγόρευση, και σημειώνει ότι η πρόταση της Κομισιόν για ευρωπαϊκό κανονισμό (EU Kids Act) εξαιρεί ρητά μη κερδοσκοπικές εγκυκλοπαίδειες, εκπαιδευτικές πλατφόρμες και αποθετήρια ανοιχτού κώδικα.
Δεύτερο, η αναλογικότητα. Η απαγόρευση περιορίζει την ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης των παιδιών και την επιχειρηματική ελευθερία των παρόχων, και κατά την έκθεση η στάθμιση «προϋποθέτει αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση». Νομολογία για τέτοια απαγόρευση δεν υπάρχει ούτε στο Δικαστήριο της ΕΕ ούτε στα ελληνικά δικαστήρια. Υπάρχει όμως στη Γαλλία: κατά την έκθεση, το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε με την απόφαση 2026-91 DC της 14ης Αυγούστου 2026 ότι ανάλογη γενική απαγόρευση αντίκειται στο γαλλικό Σύνταγμα, επειδή καλύπτει αδιάκριτα όλες τις υπηρεσίες και δεν προβλέπει καμία αξιολόγηση του κινδύνου για τον κάθε ανήλικο.
Τρίτο, η ρήτρα αυτοδίκαιης παύσης. Το άρθρο 6 λέει ότι ο νόμος «παύει αυτοδίκαια» αν θεσπιστεί ευρωπαϊκός κανονισμός για το ίδιο θέμα. Η έκθεση υπενθυμίζει ότι διάταξη τυπικού νόμου παύει να ισχύει μόνο αν καταργηθεί με νεότερο νόμο ή κηρυχθεί ανίσχυρη από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, άρα όταν έρθει ο κανονισμός θα χρειαστεί νέα απόφαση της Βουλής για να είναι σαφές τι ισχύει.
Η γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Κατά την έκθεση, η κυβέρνηση είχε κοινοποιήσει προγενέστερο σχέδιο στην Κομισιόν στις 8 Μαΐου 2026 (κοινοποίηση 2026/0233/GR, διαδικασία TRIS της οδηγίας 2015/1535) και η Επιτροπή απάντησε στις 7 Αυγούστου με εμπεριστατωμένη γνώμη, C(2026) 5770 final. Η διαδικασία δίνει στην Επιτροπή δύο εργαλεία, απλά σχόλια ή εμπεριστατωμένη γνώμη, και το δεύτερο παρατείνει την περίοδο αναμονής πριν την ψήφιση. Το απόσπασμα που παραθέτει η έκθεση είναι υπέρ της Ελλάδας στο ένα σκέλος: όσο οι διατάξεις «περιορίζονται στον καθορισμό κατώτατου ορίου ηλικίας», «δεν αντιβαίνουν στο άρθρο 28» της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες.
Το άλλο σκέλος μένει ανοιχτό: η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο θεσπίζει, κατά την έκθεση, την αρχή της χώρας προέλευσης, δηλαδή ότι μια υπηρεσία υπόκειται κατά κανόνα στο δίκαιο του κράτους μέλους όπου είναι εγκατεστημένος ο πάροχος, και οι εξαιρέσεις του άρθρου 3 παρ. 4 ισχύουν «σωρευτικά και εξαντλητικά». Η έκθεση λέει ότι η εμπεριστατωμένη γνώμη «αναφέρεται» σε αυτό το ζήτημα, χωρίς να παραθέτει το συμπέρασμα. Το πλήρες κείμενο της γνώμης δεν το βρήκαμε δημοσιευμένο.
Τι προβλέπει ο νόμος
- Ψηφισθέν νομοσχέδιο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους», άρθρο 4 (νέο άρθρο 4Α ν. 5099/2024)Απαγορεύεται η πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από επιγραμμικές πλατφόρμες σε ανηλίκους που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος. Για την επαλήθευση «δύναται» να χρησιμοποιείται το ψηφιακό αποθετήριο (άρθρο 80 παρ. 11 ν. 4954/2022) ή το KidsWallet (άρθρο 80Α παρ. 5). Η 1η Ιανουαρίου θεωρείται ημερομηνία γέννησης όλων όσοι γεννήθηκαν το ίδιο ημερολογιακό έτος.
- Ψηφισθέν νομοσχέδιο, άρθρα 5 και 6Εποπτεία του άρθρου 4Α από το ΕΣΡ και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, με τις εξουσίες της παρ. 2 του άρθρου 11 του ν. 5099/2024. Ισχύς από 1η Ιανουαρίου 2027, «υπό την επιφύλαξη θέσπισης ενωσιακού κανονισμού που ρυθμίζει το ίδιο ζήτημα, οπότε και παύει αυτοδίκαια η ισχύς του».
- Έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής επί του νομοσχεδίου (21 Οκτωβρίου 2026)Η απαγόρευση «θεσπίζεται ως γενική», χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς μητρώο, ενώ η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες δεν ορίζει την «υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης». Η στάθμιση με την ελευθερία έκφρασης «προϋποθέτει αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση». Αναφέρει την απόφαση 2026-91 DC του γαλλικού Συνταγματικού Συμβουλίου και την εμπεριστατωμένη γνώμη C(2026) 5770 final της Επιτροπής. Η αυτοδίκαιη παύση του άρθρου 6 δεν προβλέπεται ως τρόπος παύσης ισχύος τυπικού νόμου.
- ν. 5099/2024, άρθρο 16 παρ. 3Το πρόστιμο σε πάροχο ενδιάμεσων υπηρεσιών δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του προηγούμενου οικονομικού έτους.
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
ν. 5099 · ψηφίστηκε 3 Απριλίου 2024
Λήψη μέτρων για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 2022 σχετικά με την…
Λαμβάνονται μέτρα εφαρμογής της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), με ορισμό εθνικού Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών, κανόνες για τις ενδιάμεσες υπηρεσίες και τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, και παράλληλες ρυθμίσεις για ψηφιακές υπηρεσίες του δημόσιου τομέα.
+1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά θετικό
- ΝΔ ΝΑΙ
- ΣΥΡΙΖΑ ΝΑΙ
- ΠΑΣΟΚ ΝΑΙ
- ΚΚΕ ΟΧΙ
- Ελληνική Λύση ΟΧΙ
- Νέα Αριστερά ΠΑΡΩΝ
- ΝΙΚΗ ΟΧΙ
- Σπαρτιάτες ΟΧΙ
- Πλεύση Ελευθερίας ΠΑΡΩΝ
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Βουλευτές → πώς ψήφισε κάθε κόμμα τον νόμο για τα social media
- Νομοθέτηση → από την κατάθεση στις 9 Οκτωβρίου ως την ψήφιση στις 22
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Η Βουλή ψήφισε γνωρίζοντας ότι η Γαλλία, με νόμο που κινούνταν στην ίδια λογική, βρήκε μπροστά της το Συνταγματικό της Συμβούλιο για τη γενικότητα της απαγόρευσης. Το ελληνικό κείμενο είναι ακόμη πιο γενικό: δεν έχει καν κατάλογο εξαιρέσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα ελληνικό δικαστήριο θα κρίνει το ίδιο, το ελληνικό Σύνταγμα έχει ρητή διάταξη για την προστασία της νεότητας, αλλά σημαίνει ότι η πρώτη προσφυγή πλατφόρμας ή γονέα θα έχει έτοιμο επιχείρημα.
Για τις οικογένειες, η πρακτική πλευρά είναι πιο απλή από τη νομική: τίποτα δεν αλλάζει πριν τον Ιανουάριο, και τότε το κρίσιμο ερώτημα θα είναι αν οι πλατφόρμες θα ζητούν πραγματική επαλήθευση ηλικίας. Αν ψηφιστεί στο μεταξύ ο ευρωπαϊκός κανονισμός με το μοντέλο 13 έως 15 με γονική εποπτεία, ο ελληνικός κανόνας θα πρέπει να ξαναγραφτεί, και η Βουλή θα κληθεί να αποφασίσει ποιο από τα δύο όρια κρατά.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
.jpg){kind=link}