Taser, πλαστικές σφαίρες, κάμερες: τι επιτρέπει σήμερα ο νόμος στους αστυνομικούς, και τι θα χρειαζόταν αλλαγή
Μπορεί ένας αστυνομικός να χρησιμοποιήσει Taser αντί για όπλο, και ποιος το αποφασίζει;
Ένα μήνα μετά το περιστατικό στο Α.Τ. Μάνδρας, όπου αστυνομικός πυροβόλησε και τραυμάτισε σοβαρά 31χρονο που μπήκε με μαχαίρι στο τμήμα φωνάζοντας «ρίξε μου», η Ομοσπονδία των αστυνομικών ζητά Taser, πλαστικές σφαίρες και πλήρη εφαρμογή των καμερών σώματος, και η ΕΛ.ΑΣ. «εξετάζει» τα νέα μέσα. Το κενό που περιγράφουν είναι πραγματικό: ανάμεσα στην αστυνομική ράβδο και το πιστόλι, ο νόμος δεν δίνει τίποτα. Τι λέει ακριβώς, και τι θα άλλαζε.
Η ετυμηγορία
Κάμερες ναι, Taser όχι ακόμηΜπορεί ένας αστυνομικός να χρησιμοποιήσει Taser αντί για όπλο, και ποιος το αποφασίζει;
Ο νόμος του 2003 για τα όπλα των αστυνομικών προβλέπει μόνο ράβδο, χημικά και πυροβόλο, με πρώτα τα «ηπιότερα μέσα». Το Taser δεν υπάρχει πουθενά στο κείμενο. Οι κάμερες σε στολές και περιπολικά έχουν πλέον νομική βάση, με ΠΔ της 23ης Σεπτεμβρίου, αλλά περιμένουν τις αποφάσεις εφαρμογής.
Νομικά, τα τρία αιτήματα δεν είναι στο ίδιο σημείο. Οι κάμερες έχουν νόμο και δύο προεδρικά διατάγματα· τους λείπουν οι αποφάσεις εφαρμογής, που είναι διοικητική πράξη, όχι νομοθέτηση. Το Taser και οι πλαστικές σφαίρες δεν υπάρχουν στον ν. 3169/2003, που είναι ο μόνος νόμος για τη βία των αστυνομικών: ή θα εισαχθούν με υπουργική απόφαση βάσει του άρθρου 2 παρ. 8, κάτι που θα μπορούσε να αμφισβητηθεί δικαστικά επειδή πρόκειται για νέο είδος βίας και όχι για τύπο όπλου, ή θα χρειαστεί τροποποίηση του νόμου ώστε να μπουν ρητά στην κλιμάκωση. Το δεύτερο είναι το ασφαλές. Ως τότε, αστυνομικός που θα χρησιμοποιούσε Taser θα ενεργούσε εκτός του καταλόγου μέσων που του δίνει ο νόμος. Η «εξέταση» από την ΕΛ.ΑΣ. δεν αλλάζει τίποτα από αυτά.
Τι έγινε στη Μάνδρα
Το απόγευμα της 4ης Σεπτεμβρίου ένας 31χρονος, κατά τα δημοσιεύματα με ψυχολογικά προβλήματα, μπήκε στο Α.Τ. Μάνδρας κρατώντας μαχαίρι, ανέβηκε στον πρώτο όροφο και απαίτησε από τους αστυνομικούς να αφήσουν τα όπλα τους στο τραπέζι. Όταν αστυνομικός τον σημάδεψε και του ζήτησε να πετάξει το μαχαίρι, εκείνος φώναζε «ρίξε». Πυροβολήθηκε στην κοιλιά και νοσηλεύθηκε διασωληνωμένος· ένας αστυνομικός τραυματίστηκε ελαφρά από τζάμια. Ο αστυνομικός που πυροβόλησε αφέθηκε ελεύθερος.
Το περιστατικό ξανάνοιξε τη συζήτηση για τα «ενδιάμεσα» μέσα. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Αστυνομικών Υπαλλήλων τάχθηκε υπέρ της πλήρους εφαρμογής των καμερών σε στολές και οχήματα «με βάση το υπάρχον νομικό πλαίσιο», και συνδικαλιστές ζήτησαν ηλεκτρικές συσκευές ακινητοποίησης και πλαστικές σφαίρες, με εκπαίδευση και σαφείς κανόνες εμπλοκής. Η ΕΛ.ΑΣ., κατά τα δημοσιεύματα, εξετάζει την επέκταση των μέσων· απόφαση, ομάδα εργασίας ή χρονοδιάγραμμα δεν έχουν ανακοινωθεί.
Τι λέει ο νόμος για τη χρήση όπλου
Ο ν. 3169/2003 είναι ακόμη ο νόμος που ορίζει πότε ο αστυνομικός πυροβολεί. Το άρθρο 3 απαιτεί τρεις προϋποθέσεις μαζί: να έχουν εξαντληθεί «όλα τα ηπιότερα του πυροβολισμού μέσα», δηλαδή παραινέσεις, προτροπές, εμπόδια, σωματική βία, αστυνομική ράβδος, επιτρεπόμενες χημικές ουσίες, προειδοποίηση και απειλή με το όπλο· να έχει δηλώσει την ιδιότητά του και να έχει προειδοποιήσει καθαρά· και η χρήση να μην είναι υπερβολική σε σχέση με τον κίνδυνο. Προβλέπει κλιμάκωση: προειδοποιητικός πυροβολισμός, βολή για ακινητοποίηση, βολή κατά προσώπου μόνο ως έσχατο μέσο.
Στον κατάλογο των ηπιότερων μέσων δεν υπάρχει ηλεκτρική συσκευή ακινητοποίησης ούτε όπλο με πλαστικά βλήματα. Το άρθρο 2 παρ. 8 δίνει στον Υπουργό την εξουσία να ρυθμίζει με απόφαση τους τύπους των όπλων και τον εξοπλισμό ανά βαθμό. Το αν αυτή η εξουσιοδότηση αρκεί για να εισαχθεί ένα νέο μέσο καταστολής, ή αν χρειάζεται τροποποίηση του νόμου ώστε το Taser να μπει ρητά στην κλιμάκωση πριν από το πυροβόλο, είναι το νομικό ερώτημα που κανείς δεν έχει απαντήσει δημόσια. Στη Μάνδρα, το Taser θα ήταν ένα «ηπιότερο μέσο» που ο νόμος θα υποχρέωνε τον αστυνομικό να δοκιμάσει πρώτα.
Οι κάμερες: το κομμάτι που προχώρησε
Για τις κάμερες σώματος και οχημάτων το πλαίσιο υπάρχει. Το ΠΔ 75/2020 ρύθμισε τη χρήση συστημάτων επιτήρησης από την αστυνομία, και στις 23 Σεπτεμβρίου 2026 δημοσιεύθηκε το ΠΔ 56/2026 για τα συστήματα επιτήρησης σε δημόσιους χώρους, με κανόνες για εικόνα, ήχο και χρήση των δεδομένων, αφού πέρασε από τον έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείας. Κάμερες φορούν ήδη αστυνομικοί της ΟΠΚΕ και της ΔΙΑΣ σε περιοχές της Αττικής, και εκκρεμεί η προμήθεια 2.000 καμερών στολής και 400 οχημάτων.
Ό,τι λείπει είναι οι αποφάσεις εφαρμογής: πότε ανοίγει η κάμερα, ποιος την ενεργοποιεί, πόσο κρατούνται τα δεδομένα, πώς τα ζητά ο πολίτης. Η Ομοσπονδία το λέει η ίδια: χωρίς αυτές, ο αστυνομικός δεν ξέρει αν προστατεύεται ή εκτίθεται από το υλικό.
Τι προβλέπει ο νόμος
- ν. 3169/2003, άρθρο 3 (χρήση πυροβόλου όπλου)Ο αστυνομικός χρησιμοποιεί πυροβόλο όπλο μόνο αν έχουν εξαντληθεί όλα τα ηπιότερα μέσα (παραινέσεις, προτροπές, εμπόδια, σωματική βία, αστυνομική ράβδος, επιτρεπόμενες χημικές ουσίες, προειδοποίηση και απειλή με το όπλο), αν έχει δηλώσει την ιδιότητά του και προειδοποιήσει, και αν η χρήση δεν είναι υπερβολική σε σχέση με τον κίνδυνο. Απαγορεύεται κατά ανηλίκων πλην εσχάτης ανάγκης και όταν κινδυνεύουν τρίτοι.
- ν. 3169/2003, άρθρο 2 παρ. 8 (εξουσιοδότηση)Με απόφαση του Υπουργού, που δεν δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ρυθμίζονται οι τύποι των όπλων, η διανομή τους, τα μέτρα ασφαλείας και ο εξοπλισμός ανά βαθμό.
- ΠΔ 56/2026 (συστήματα επιτήρησης σε δημόσιους χώρους)Δημοσιεύθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, μετά από επεξεργασία από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Ορίζει κανόνες για κάμερες, καταγραφή ήχου και χρήση των δεδομένων από την αστυνομία, συμπληρώνοντας το ΠΔ 75/2020. Οι λεπτομέρειες ενεργοποίησης και τήρησης αφήνονται σε αποφάσεις εφαρμογής.
- ν. 5187/2025 (αναδιοργάνωση της ΕΛ.ΑΣ. και εκπαίδευση)Ο νόμος του αρχείου μας που ξαναέφτιαξε τη δομή της αστυνομίας και την Αστυνομική Ακαδημία (άρθρα 126–131 για την εκπαίδευση). Κάθε νέο μέσο καταστολής προϋποθέτει, κατά τον ν. 3169/2003, εκπαίδευση που θα περάσει από αυτές τις σχολές.
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
ν. 5187 · ψηφίστηκε 20 Μαρτίου 2025
Αναδιοργάνωση της δομής της Ελληνικής Αστυνομίας και αναβάθμιση της εκπαίδευσης του ένστολου προσωπικού της- Εκσυγχρονισμός του θεσμού της…
Αναδιοργανώνεται η Ελληνική Αστυνομία με νέο διοικητικό μοντέλο κάθετης ιεραρχίας και πέντε Γενικές Διευθύνσεις, ιδρύεται Διεύθυνση Κοινωνικής Αστυνόμευσης, η Αστυνομική Ακαδημία γίνεται αυτοτελές ΝΠΔΔ, εκσυγχρονίζεται η ηλεκτρονική επιτήρηση υποδίκων και…
0 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Ουδέτερο / αμφίρροπο
- ΝΔ ΝΑΙ
- ΠΑΣΟΚ ΟΧΙ
- ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
- ΚΚΕ ΟΧΙ
- Ελληνική Λύση ΟΧΙ
- Νέα Αριστερά ΟΧΙ
- ΝΙΚΗ ΟΧΙ
- Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ → τι άλλαξε στην αστυνομία με τον ν. 5187/2025
- Εξουσιοδοτήσεις → ποιες πράξεις της διοίκησης περιμένουν οι νόμοι
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Το περιστατικό της Μάνδρας είναι το σχολικό παράδειγμα του κενού: μαχαίρι σε κλειστό χώρο, άνθρωπος που ζητά να πυροβοληθεί, και ο νόμος να δίνει στον αστυνομικό δύο επιλογές, τη ράβδο και το πιστόλι. Το Taser υπάρχει στη Γαλλία, τη Βρετανία, την Ιταλία ακριβώς γι' αυτή την απόσταση. Δεν είναι πανάκεια, έχει δικούς του θανάτους στο ιστορικό του, αλλά η απουσία του από τον ελληνικό νόμο είναι επιλογή, όχι σύμπτωση.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι κάμερες, που προστατεύουν τον πολίτη από τον αστυνομικό, προχώρησαν, και τα μέσα που προστατεύουν τον αστυνομικό από το να πυροβολήσει, όχι. Μια σοβαρή νομοθέτηση θα τα έπαιρνε μαζί: Taser μόνο με κάμερα ανοιχτή. Η Ομοσπονδία, ζητώντας και τα δύο, το βλέπει σωστά.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
