Έρανοι για άρρωστα παιδιά: χωρίς άδεια απαγορεύονται, και ο δωρητής μπορεί να ζητήσει πίσω τα χρήματα

Σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., ομάδα που λειτουργούσε τουλάχιστον από το 2018 ζητούσε δωρεές μέσω σωματείου για 34 παιδιά με σοβαρές ασθένειες, κυρίως μέσω των social media. Κατά τα στοιχεία της αστυνομίας πιστώθηκαν 3.940.692 ευρώ, στις οικογένειες έφτασαν 1.111.176, και η διαφορά των 2.829.516 ευρώ φέρεται ως παράνομο όφελος. Οι συλληφθέντες κατηγορούνται μεταξύ άλλων για εγκληματική οργάνωση, απάτη και νομιμοποίηση εσόδων, και τεκμαίρονται αθώοι. Η αστυνομία αναφέρει ότι οι έρανοι γίνονταν χωρίς την άδεια που προβλέπει ο νόμος. Ο νόμος αυτός είναι του 1931.

Η ετυμηγορία

Ναι, με προϋποθέσεις

Έδωσα χρήματα σε έρανο για ένα άρρωστο παιδί μέσω σωματείου. Πώς ξέρω αν ήταν νόμιμος, και μπορώ να τα πάρω πίσω;

Ο ν. 5101/1931, που ισχύει ακόμη, απαγορεύει κάθε έρανο χωρίς άδεια. Για έρανο υπέρ ασθενούς η νόμιμη οδός είναι λογαριασμός στο όνομα του ίδιου του ασθενούς ή του γονιού του, με απόφαση του υπουργού Υγείας. Ό,τι μαζεύτηκε σε λογαριασμό κατά παράβαση και δεν κατασχέθηκε ούτε δόθηκε στον ασθενή, ο δωρητής μπορεί να το ζητήσει πίσω οποτεδήποτε με την απόδειξη της κατάθεσης.

Ένας έρανος για άρρωστο παιδί είναι νόμιμος με δύο τρόπους: με άδεια εράνου σε αναγνωρισμένο σωματείο ή με λογαριασμό στο όνομα του ασθενούς που εγκρίνει ο υπουργός Υγείας. Όποιος κατέθεσε σε λογαριασμό που λειτούργησε χωρίς άδεια έχει από τον νόμο αξίωση επιστροφής με την απόδειξη κατάθεσης, για όσα δεν κατασχέθηκαν ούτε δόθηκαν στο παιδί. Αν οι συλληφθέντες είναι ένοχοι απάτης, θα το κρίνει το δικαστήριο.

Τι λέει ο νόμος για τους εράνους

Το άρθρο 1 του ν. 5101/1931 απαγορεύει κάθε είδους έρανο και κάθε άλλη συλλογή χρημάτων ή αντικειμένων. Κατ' εξαίρεση, για γενικό φιλανθρωπικό σκοπό ή για έργο κοινής ωφέλειας, μπορεί να δοθεί άδεια σε νόμιμα αναγνωρισμένα σωματεία και ιδρύματα ή σε επιτροπές του Αστικού Κώδικα (άρθρο 2 παρ. 1). Όποιος παίρνει άδεια οφείλει λεπτομερή λογοδοσία για τα χρήματα (άρθρο 3).

Σήμερα την άδεια τη δίνει ο δήμος για έρανο μέσα στα όριά του και η περιφέρεια για έρανο ευρύτερης εμβέλειας, με αίτηση και καταστατικό εγκεκριμένο από το πρωτοδικείο.

Η εξαίρεση για τους ασθενείς

Το άρθρο 19 του ν. 2889/2001 προσθέτει μια ειδική οδό: σε εξαιρετικές περιπτώσεις, για την αποκατάσταση της υγείας οικονομικά αδύνατων ανθρώπων με ανίατες ή δυσίατες ασθένειες ή βαριές κακώσεις, ο υπουργός Υγείας μπορεί με αιτιολογημένη απόφαση να εγκρίνει συγκέντρωση χρημάτων σε τραπεζικούς λογαριασμούς «στο όνομα των παραπάνω προσώπων ή αυτών που έχουν την επιμέλειά τους».

Με απλά λόγια, ο νόμος θέλει τα χρήματα ενός εράνου για ασθενή να πηγαίνουν σε λογαριασμό του ίδιου του ασθενούς ή του γονιού του, και με έγκριση. Αυτό είναι και το πρώτο που μπορεί να ελέγξει ένας δωρητής: σε ποιο όνομα είναι ο λογαριασμός που του ζητούν να καταθέσει.

Αν ο έρανος έγινε χωρίς άδεια

Το ίδιο άρθρο ορίζει ότι ποσά που μαζεύτηκαν σε τραπεζικούς λογαριασμούς κατά παράβαση του ν. 5101/1931, και δεν έχουν κατασχεθεί ούτε αποδοθεί στον ασθενή, «αναζητούνται οποτεδήποτε από τους καταθέτες τους, με την προσκόμιση της απόδειξης κατάθεσης». Αν ένα μέρος δόθηκε στον ασθενή, η αξίωση του δωρητή μειώνεται αναλόγως. Ποσά που κατασχέθηκαν ή έμειναν τρία χρόνια αδιάθετα και αζήτητα πηγαίνουν σε κοινωφελή ιδρύματα με παρόμοιο σκοπό.

Στη συγκεκριμένη υπόθεση οι λογαριασμοί δεσμεύτηκαν από την Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων. Το άρθρο 19 δεν λέει πώς γίνεται η επιστροφή όταν τα χρήματα είναι δεσμευμένα σε ποινική έρευνα, αυτό θα κριθεί στη διαδικασία. Η απόδειξη της κατάθεσης (το αντίγραφο της μεταφοράς ή το μήνυμα της πληρωμής) είναι το έγγραφο που ζητά ο νόμος.

Τι ποινές προβλέπονται

Ο έρανος χωρίς άδεια τιμωρείται με φυλάκιση τριών έως οκτώ μηνών, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη, και τα χρήματα κατάσχονται (άρθρο 20 ν. 5101/1931).

Η απάτη του Ποινικού Κώδικα είναι βαρύτερη: όταν η συνολική ζημία ξεπερνά τις 120.000 ευρώ γίνεται κακούργημα με κάθειρξη έως δέκα ετών (άρθρο 386 παρ. 1). Αν η κατηγορία στέκει, και για ποιο ποσό, θα το κρίνει το δικαστήριο.

Τι προβλέπει ο νόμος

1. ν. 5101/1931, άρθρα 1, 2, 3 και 20Απαγορεύεται κάθε έρανος χωρίς άδεια. Άδεια μόνο σε αναγνωρισμένα σωματεία, ιδρύματα ή επιτροπές, για φιλανθρωπικό σκοπό ή έργο κοινής ωφέλειας, με υποχρέωση λογοδοσίας. Έρανος χωρίς άδεια: φυλάκιση 3 έως 8 μηνών και κατάσχεση των χρημάτων.
2. ν. 2889/2001, άρθρο 19 παρ. 1Με απόφαση του υπουργού Υγείας επιτρέπεται συγκέντρωση χρημάτων σε λογαριασμό στο όνομα ασθενούς ή του επιμελητή του. Ποσά που μαζεύτηκαν σε λογαριασμούς κατά παράβαση και δεν κατασχέθηκαν ούτε αποδόθηκαν αναζητούνται οποτεδήποτε από τους καταθέτες με την απόδειξη κατάθεσης.
3. Ποινικός Κώδικας, άρθρο 386 παρ. 1Απάτη: φυλάκιση, και κάθειρξη έως 10 έτη αν η συνολική ζημία υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ.

Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.

Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Ποιοι νόμοι από το 2023 αφορούν τα σωματεία και τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις;Ποιες αλλαγές έκανε ο ν. 5090/2024 στις ποινές του Ποινικού Κώδικα;

Διάβασε ακόμη

• Ρώτησε → τι έχει νομοθετήσει η Βουλή για σωματεία και δωρεές
• Δικαιοσύνη → πόσο κρατούν οι ποινικές υποθέσεις

nomoprisma.ai

Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Ο νόμος του 1931 μιλά για κιβωτίδια και διπλότυπες αποδείξεις (άρθρο 2). Οι σημερινοί έρανοι γίνονται με αναρτήσεις και συνδέσμους πληρωμής, και η πιο πρακτική ερώτηση για τον δωρητή δεν είναι αν το σωματείο φαίνεται αξιόπιστο αλλά σε ποιο όνομα είναι ο λογαριασμός.

Η ίδια αυστηρή απαγόρευση πιάνει και τον γονιό που ζητά βοήθεια για το παιδί του χωρίς να ξέρει ότι χρειάζεται έγκριση του υπουργείου Υγείας. Το άρθρο 20 δεν ξεχωρίζει τον απελπισμένο γονιό από ένα κύκλωμα, η διάκριση γίνεται με την απάτη του Ποινικού Κώδικα, που θέλει εξαπάτηση και όφελος.

Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.

Πηγές

1. Το Βήμα
2. Capital.gr

Newsletter · κάθε πρωί

Ο νόμος της ημέρας, στο email σου

Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.

Το email σου Γράψου

Θα σου στείλουμε ένα email επιβεβαίωσης. Απόρρητο

Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.