«Εθελοντής» στο γραφείο του πρωθυπουργού: χρωστά πόθεν έσχες χωρίς διορισμό;

Ο διευθυντής του γραφείου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Βουλή ανακοίνωσε στις 26 Οκτωβρίου ότι αποχωρεί προσωρινά, μέχρι να ξεκαθαρίσει η υπόθεση στα δικαστήρια, μετά από δημοσιεύματα για τις σπουδές του και για το καθεστώς της θέσης του. Κατά τα δημοσιεύματα, ο ίδιος περιέγραφε τον εαυτό του ως εθελοντή και για τη θέση του δεν έχει δημοσιευθεί πράξη διορισμού σε ΦΕΚ. Ο ίδιος απορρίπτει κάθε κατηγορία. Το νομικό ερώτημα που μένει δεν αφορά το πρόσωπο αλλά τη θέση: ποιος ελέγχει την περιουσία όσων δουλεύουν δίπλα στον πρωθυπουργό χωρίς να έχουν διοριστεί.

Η ετυμηγορία

Ο νόμος δεν το λύνει ρητά

Αν κάποιος διευθύνει το γραφείο του πρωθυπουργού στη Βουλή ως «εθελοντής», χωρίς απόφαση διορισμού, οφείλει δήλωση πόθεν έσχες;

Ο ν. 5026/2023 βάζει σε πόθεν έσχες τους συνεργάτες ιδιαίτερων γραφείων και τους μετακλητούς που «τοποθετούνται» από κυβερνητικό ή κοινοβουλευτικό όργανο, χωρίς να ξεχωρίζει έμμισθους από άμισθους. Δεν λέει όμως τι γίνεται με κάποιον που ασκεί τον ρόλο χωρίς καμία πράξη τοποθέτησης. Αυτό το κενό είναι όλη η υπόθεση.

Ο νόμος δεν εξαιρεί τους άμισθους: ο συνεργάτης ιδιαίτερου γραφείου είναι υπόχρεος είτε πληρώνεται είτε όχι. Συνδέει όμως την υποχρέωση με την «τοποθέτηση» από όργανο, και δεν απαντά ρητά για όποιον κάνει τη δουλειά χωρίς καμία πράξη. Η Επιτροπή Ελέγχου έχει την αρμοδιότητα να ζητήσει στοιχεία, άρα το ερώτημα μπορεί να κριθεί, αλλά από το κείμενο μόνο δεν κρίνεται. Για τις σπουδές και τα προσόντα της θέσης δεν βρήκαμε κείμενο, οπότε δεν κρίνουμε τίποτα.

Τι γράφει ο νόμος για το «υποστηρικτικό πολιτικό προσωπικό»

Το άρθρο 5 του ν. 5026/2023 απαριθμεί ποιοι υποβάλλουν Δήλωση Περιουσιακής Κατάστασης πέρα από τους πολιτικούς: τους γενικούς και ειδικούς γραμματείς, «τους συνεργάτες των ιδιαίτερων γραφείων και τους υπαλλήλους ειδικών θέσεων ή ειδικούς συμβούλους και τους λοιπούς μετακλητούς υπαλλήλους, οι οποίοι τοποθετούνται από μονομελές ή συλλογικό κυβερνητικό ή κοινοβουλευτικό όργανο».

Η διάταξη ορίζει τον υπόχρεο με βάση τη θέση και τον τρόπο που μπαίνει σε αυτήν, όχι με βάση τον μισθό. Πουθενά δεν εξαιρούνται οι άμισθοι. Το κρίσιμο ρήμα είναι το «τοποθετούνται»: ο νόμος υποθέτει ότι υπάρχει μια πράξη, ένα όργανο που τοποθετεί κάποιον σε ένα γραφείο.

Από την πράξη αυτή μετράει και η προθεσμία. Κατά το άρθρο 18 παρ. 1, η αρχική δήλωση υποβάλλεται μέσα σε 90 ημέρες από τη 16η του μήνα που ακολουθεί την «απόκτηση της ιδιότητας», ύστερα κάθε χρόνο και για ένα έτος μετά την αποχώρηση. Τη λίστα των υπόχρεων την καταχωρεί ο φορέας στον οποίο ανήκουν (άρθρο 17 παρ. 1).

Το κενό: ρόλος χωρίς πράξη

Αν δεν υπάρχει πράξη τοποθέτησης, δεν υπάρχει ημερομηνία «απόκτησης της ιδιότητας» και κανένας φορέας δεν βάζει το όνομα στη λίστα. Ο μηχανισμός του νόμου δεν ενεργοποιείται μόνος του. Δεν βρήκαμε διάταξη που να λέει ρητά ότι όποιος ασκεί στην πράξη καθήκοντα συνεργάτη θεωρείται υπόχρεος χωρίς διορισμό.

Υπάρχει όμως ένα εργαλείο. Το ίδιο άρθρο 17 παρ. 1 επιτρέπει στην Επιτροπή Ελέγχου των δηλώσεων να ζητά «από οποιαδήποτε υπηρεσία, φορέα ή νομικό ή φυσικό πρόσωπο» κατάσταση των προσώπων που υπάγονται στο κεφάλαιο των υπόχρεων. Αν η Επιτροπή κρίνει ότι η de facto άσκηση του ρόλου αρκεί, μπορεί να το ζητήσει. Αν κρίνει ότι χωρίς πράξη δεν υπάρχει υπόχρεος, η υπόθεση κλείνει εκεί.

Δεν επιβεβαιώσαμε ποιο νομικό καθεστώς έχει το γραφείο του πρωθυπουργού μέσα στη Βουλή, ποιος έχει αρμοδιότητα να τοποθετεί προσωπικό σε αυτό ούτε αν η θέση απαιτεί συγκεκριμένα τυπικά προσόντα.

Γιατί δεν είναι τυπικότητα

Η μη υποβολή δήλωσης από υπόχρεο είναι ποινικό αδίκημα. Κατά το άρθρο 39 παρ. 1, όποιος δεν υποβάλει δήλωση μέσα στην προθεσμία τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. Το άρθρο 22 επιτρέπει εκπρόθεσμη υποβολή με παράβολο 50 € τις πρώτες 30 ημέρες και 100 € ως έναν χρόνο για το υποστηρικτικό προσωπικό.

Ακριβώς επειδή οι κυρώσεις είναι βαριές, το αν κάποιος είναι υπόχρεος δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν κάποιος άλλος υπέγραψε ή όχι ένα χαρτί. Οι συνεργάτες του πρωθυπουργού έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες και σε πρόσωπα που ο νόμος θέλησε να καλύψει. Ένα σχήμα «εθελοντή» χωρίς διορισμό, αν δεν καλύπτεται, αφήνει έξω ακριβώς αυτή την πρόσβαση.

Τι προβλέπει ο νόμος

1. ν. 5026/2023, άρθρο 5Δήλωση Περιουσιακής Κατάστασης υποβάλλουν, μεταξύ άλλων, οι συνεργάτες των ιδιαίτερων γραφείων, οι υπάλληλοι ειδικών θέσεων ή ειδικοί σύμβουλοι και οι λοιποί μετακλητοί υπάλληλοι που τοποθετούνται από μονομελές ή συλλογικό κυβερνητικό ή κοινοβουλευτικό όργανο.
2. ν. 5026/2023, άρθρο 17 παρ. 1 και άρθρο 18 παρ. 1Ο φορέας καταχωρεί τους υπόχρεους, και η Επιτροπή Ελέγχου μπορεί να ζητά κατάσταση προσώπων από οποιαδήποτε υπηρεσία ή πρόσωπο. Η αρχική δήλωση υποβάλλεται μέσα σε 90 ημέρες από τη 16η του μήνα μετά την απόκτηση της ιδιότητας, και ετησίως ως έναν χρόνο μετά την αποχώρηση.
3. ν. 5026/2023, άρθρα 22 και 39 παρ. 1Εκπρόθεσμη δήλωση επιτρέπεται με παράβολο. Υπόχρεος που δεν υποβάλλει δήλωση μέσα στην προθεσμία ή υποβάλλει ανακριβή τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή.

Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.

ν. 5130 · ψηφίστηκε 30 Ιουλίου 2024

Ενίσχυση του συστήματος ελέγχου των Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης και Δηλώσεων Οικονομικών Συμφερόντων του ν. 5026/2023 - Τοποθέτηση αλλοδαπού…

Ενισχύεται το σύστημα ελέγχου των δηλώσεων πόθεν έσχες με αυτόματη προσυμπλήρωση πεδίων μέσω διαλειτουργικότητας και επιτάχυνση των ελέγχων, ενώ ρυθμίζονται η τοποθέτηση αλλοδαπών ανηλίκων σε δομές παιδικής προστασίας, η αναψηλάφηση μετά από απόφαση του ΕΔΔΑ…

0 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Ουδέτερο / αμφίρροπο

• ΝΔ ΝΑΙ
• ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
• ΠΑΣΟΚ ΟΧΙ
• ΚΚΕ ΟΧΙ
• Ελληνική Λύση ΟΧΙ
• Νέα Αριστερά ΟΧΙ
• ΝΙΚΗ ΟΧΙ
• Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ
• Σπαρτιάτες ΟΧΙ

Ο νόμος, άρθρο άρθρο → Ρώτησε για τον ν. 5130 →

Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Τι άλλαξε ο ν. 5130/2024 στο πόθεν έσχες και στη λίστα των υπόχρεων;Ποιοι νόμοι του αρχείου προσθέτουν νέες κατηγορίες υπόχρεων σε δήλωση περιουσιακής κατάστασης;

Διάβασε ακόμη

• Ρώτησε → τι έχει αλλάξει στο πόθεν έσχες από το 2023
• Κύκλος ζωής → ποιοι νόμοι τροποποίησαν τον ν. 5026/2023

nomoprisma.ai

Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Αν η απουσία διορισμού αρκεί για να μη χρειάζεται δήλωση, τότε ο νόμος έχει μια εύκολη παράκαμψη: δεν διορίζεις, και κανείς δεν ελέγχει. Αυτό δεν είναι μόνο ζήτημα ενός προσώπου. Κάθε υπουργικό ή βουλευτικό γραφείο μπορεί να έχει «εθελοντές» με πραγματική επιρροή. Η απάντηση της Επιτροπής Ελέγχου, ή μια τροπολογία που θα πει ρητά ότι μετράει η άσκηση των καθηκόντων και όχι μόνο η πράξη, θα έκλεινε το κενό.

Από την άλλη πλευρά, ένας ποινικός νόμος δεν διαβάζεται διασταλτικά. Αν κάποιος δεν τοποθετήθηκε ποτέ τυπικά, είναι δύσκολο να του αποδοθεί ότι παρέλειψε προθεσμία που δεν άρχισε ποτέ. Γι' αυτό το πιθανότερο αποτέλεσμα δεν είναι δίωξη αλλά πολιτική ευθύνη για όποιον επέλεξε να μην κάνει πράξη διορισμού.

Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.

Πηγές

1. Πρώτο Θέμα
2. Documento
3. in.gr

Newsletter · κάθε πρωί

Ο νόμος της ημέρας, στο email σου

Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.

Το email σου Γράψου

Θα σου στείλουμε ένα email επιβεβαίωσης. Απόρρητο

Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.