Ελευσίνα: δίωξη για απόπειρα ανθρωποκτονίας, και γιατί το πολιτικό κίνητρο δεν μπαίνει στο 82Α

Το απόγευμα της Πέμπτης 8 Οκτωβρίου ένας 32χρονος μαχαιρώθηκε στον μηρό στην οδό Κωνσταντινουπόλεως στην Ελευσίνα. Νοσηλεύεται στο Τζάνειο, εκτός κινδύνου. Δύο άνδρες, 22 και 18 ετών, παραδόθηκαν την Παρασκευή και το Σάββατο. Ο εισαγγελέας άσκησε και στους δύο δίωξη για «απόπειρα ανθρωποκτονίας από πρόθεση, κατά συναυτουργία» και για παράβαση του νόμου περί όπλων, και τους παρέπεμψε σε ανακριτή. Συναυτουργία σημαίνει ότι ο νόμος τους βλέπει ως συνδράστες της ίδιας πράξης, όχι ως έναν δράστη και έναν βοηθό. Κάθειρξη είναι η ποινή των κακουργημάτων, από 5 ως 20 χρόνια.

Η ετυμηγορία

Απόπειρα ναι, 82Α όχι

Αν η επίθεση ήταν πολιτική, προβλέπει ο νόμος βαρύτερη ποινή;

Η απόπειρα ανθρωποκτονίας κατά συναυτουργία είναι κακούργημα με κάθειρξη, μειωμένη επειδή η πράξη έμεινε απόπειρα. Το άρθρο 82Α, που ανεβάζει τις ποινές για εγκλήματα «με ρατσιστικά χαρακτηριστικά», δεν περιλαμβάνει τα πολιτικά φρονήματα του θύματος.

Η κατηγορία στέκει στο κείμενο: η απόπειρα ανθρωποκτονίας είναι κακούργημα, η συναυτουργία βάζει και τους δύο στην ίδια θέση, η ποινή είναι κάθειρξη 5 ως 20 ετών αν αποδειχθεί δόλος ανθρωποκτονίας. Ό,τι γράφεται για «ακροδεξιά» ή «πολιτική» επίθεση δεν έχει νομικό αντίκρισμα στην ποινή: το άρθρο 82Α δεν περιλαμβάνει τα πολιτικά φρονήματα και κανένα άλλο άρθρο δεν το κάνει. Ανοιχτά: αν η πράξη θα χαρακτηριστεί τελικά απόπειρα ανθρωποκτονίας ή σωματική βλάβη, και ποιος χτύπησε πρώτος. Οι κατηγορούμενοι τεκμαίρονται αθώοι.

Τι έγινε

Κατά τα δημοσιεύματα, βίντεο από το σημείο δείχνει τη συμπλοκή, μια μαχαιριά πίσω από δέντρο και τους δύο νεαρούς να φεύγουν με μοτοσικλέτα, και ακούγεται ο ένας να παροτρύνει τον άλλο. Ο 32χρονος κατέθεσε ότι η επίθεση είχε πολιτικό κίνητρο: οι δράστες τον θεώρησαν υπεύθυνο για τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών από προηγούμενη συμπλοκή ακροδεξιών και αντιφασιστών, ενώ, όπως λέει, τον μπέρδεψαν με άλλον. Η αστυνομία εξετάζει ακόμη τα κίνητρα.

Ο 22χρονος, κατά τα δημοσιεύματα, ισχυρίζεται ότι ο 32χρονος επιτέθηκε πρώτος και ότι ο 18χρονος μπήκε για να τον προστατεύσει, και έχει υποβάλει μήνυση σε βάρος του 32χρονου. Η θέση του 18χρονου δεν έχει δημοσιευθεί. Και οι δύο κατηγορούμενοι τεκμαίρονται αθώοι μέχρι να αποφασίσει δικαστήριο.

Τι λέει ο νόμος για την κατηγορία

Η ανθρωποκτονία με δόλο τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη (άρθρο 299 παρ. 1 ΠΚ). Όταν η πράξη μένει απόπειρα, ο δράστης τιμωρείται με μειωμένη ποινή (άρθρο 42 παρ. 1), και η μείωση έχει πίνακα: αντί για ισόβια, πρόσκαιρη κάθειρξη (άρθρο 83), δηλαδή 5 ως 20 χρόνια (άρθρο 52 παρ. 2). Το αν η μαχαιριά στον μηρό ήταν απόπειρα ανθρωποκτονίας ή σωματική βλάβη είναι το πρώτο που θα κριθεί, και εξαρτάται από τον δόλο, όχι από το τραύμα.

Η συναυτουργία (άρθρο 45) σημαίνει ότι όποιος πραγμάτωσε από κοινού, έστω εν μέρει, την πράξη τιμωρείται ως αυτουργός. Έτσι, αυτός που κρατούσε το μαχαίρι και αυτός που συμμετείχε στην επίθεση έχουν την ίδια κατηγορία. Αν για κάποιον κριθεί ότι δεν συμμετείχε αλλά προκάλεσε στον άλλο την απόφαση, υπάρχει και το άρθρο 46 παρ. 1: ο ηθικός αυτουργός τιμωρείται με την ποινή του αυτουργού. Είτε έτσι είτε αλλιώς, η φράση «σφάξ' τον» δεν είναι ελαφρυντική.

Τα μαχαίρια είναι όπλα κατά τον ν. 2168/1993 (άρθρο 1, όπως ισχύει από τον ν. 4678/2020), εκτός αν η κατοχή τους δικαιολογείται για οικιακή, επαγγελματική ή άλλη συναφή χρήση. Από εκεί προκύπτει η δεύτερη κατηγορία, για οπλοφορία και οπλοκατοχή.

Το πολιτικό κίνητρο και το άρθρο 82Α

Ο Ποινικός Κώδικας έχει ειδική διάταξη που ανεβάζει το κατώτατο όριο ποινής όταν το θύμα επιλέχθηκε για ένα χαρακτηριστικό του: το άρθρο 82Α. Η λίστα του είναι κλειστή: φυλή, χρώμα, εθνική ή εθνοτική καταγωγή, γενεαλογικές καταβολές, θρησκεία, αναπηρία, γενετήσιος προσανατολισμός, ταυτότητα ή χαρακτηριστικά φύλου. Ο ν. 5090/2024 πρόσθεσε τα εγκλήματα σε βάρος ανηλίκου ή προσώπου που δεν μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του. Τα πολιτικά φρονήματα δεν υπάρχουν πουθενά στη λίστα. Για τα κακουργήματα η προσαύξηση είναι δύο χρόνια στο κατώτατο όριο.

Άρα «ακροδεξιά επίθεση» ή «πολιτικό κίνητρο» δεν αλλάζουν από μόνα τους το πλαίσιο ποινής. Το κίνητρο μπορεί να μετρήσει στην επιμέτρηση μέσα στο πλαίσιο, όπως κάθε περίσταση της πράξης, αλλά δεν ανεβάζει το κατώτατο όριο όπως θα το ανέβαζε ένα ρατσιστικό κίνητρο. Αυτό είναι επιλογή του νομοθέτη, που το 2024 άνοιξε τη λίστα για ανηλίκους και αδύναμους και δεν την άνοιξε για πολιτικές πεποιθήσεις.

Τι ακολουθεί

Οι δύο κατηγορούμενοι απολογούνται στον ανακριτή, που αποφασίζει με τον εισαγγελέα αν θα κρατηθούν προσωρινά ή θα αφεθούν με περιοριστικούς όρους. Η μήνυση του 22χρονου κατά του 32χρονου ανοίγει χωριστή διαδικασία. Το ποιος χτύπησε πρώτος, που αλλάζει την εικόνα από επίθεση σε άμυνα, θα κριθεί από το βίντεο και τους μάρτυρες, όχι από τους τίτλους.

Τι προβλέπει ο νόμος

1. Ποινικός Κώδικας, άρθρο 299 παρ. 1Όποιος σκότωσε άλλον τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη.
2. Ποινικός Κώδικας, άρθρα 42 παρ. 1, 83 και 52 παρ. 2Όποιος αποφάσισε έγκλημα και άρχισε να το εκτελεί χωρίς να το ολοκληρώσει τιμωρείται με μειωμένη ποινή. Αντί για ισόβια κάθειρξη επιβάλλεται πρόσκαιρη κάθειρξη, που διαρκεί από 5 ως 20 χρόνια.
3. Ποινικός Κώδικας, άρθρα 45 και 46 παρ. 1Αν δύο ή περισσότεροι πραγμάτωσαν από κοινού, εν όλω ή εν μέρει, την πράξη, καθένας τιμωρείται ως αυτουργός. Όποιος με πρόθεση προκάλεσε σε άλλον την απόφαση να τελέσει την πράξη τιμωρείται με την ποινή του αυτουργού.
4. Ποινικός Κώδικας, άρθρο 82Α, όπως ισχύει μετά τον ν. 5090/2024 (άρθρο 14)Αν το θύμα επιλέχθηκε λόγω φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου, το κατώτατο όριο ποινής αυξάνεται: στα κακουργήματα κατά δύο έτη. Το ίδιο για εγκλήματα με πρόθεση σε βάρος ανηλίκου ή προσώπου που δεν μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του. Τα πολιτικά φρονήματα δεν περιλαμβάνονται.
5. ν. 2168/1993, άρθρο 1, όπως ισχύει (ν. 4678/2020)Όπλα θεωρούνται και τα μαχαίρια κάθε είδους, εκτός από εκείνα που η κατοχή τους δικαιολογείται για οικιακή, επαγγελματική, εκπαιδευτική ή άλλη συναφή χρήση.

Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.

ν. 5090 · ψηφίστηκε 22 Φεβρουαρίου 2024

Παρεμβάσεις στον Ποινικό Κώδικα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για την επιτάχυνση και την ποιοτική αναβάθμιση της ποινικής δίκης -…

Τροποποιούνται ο Ποινικός Κώδικας και ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, με αύξηση του ανώτατου ορίου κάθειρξης, αυστηρότερες ποινές για εγκλήματα όπως ο εμπρησμός δάσους, αυστηρότερες προϋποθέσεις αναστολής, κατάργηση δικαστικών συμβουλίων και εκσυγχρονισμός…

-1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά αρνητικό

• ΝΔ ΝΑΙ
• ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
• ΠΑΣΟΚ ΟΧΙ
• ΚΚΕ ΟΧΙ
• Ελληνική Λύση ΟΧΙ
• Νέα Αριστερά ΟΧΙ
• ΝΙΚΗ ΟΧΙ
• Σπαρτιάτες ΟΧΙ
• Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ

Ο νόμος, άρθρο άρθρο → Ρώτησε για τον ν. 5090 →

Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Τι άλλαξε ο ν. 5090/2024 στον Ποινικό Κώδικα για τα εγκλήματα σε βάρος ανηλίκων και αδυνάμων;Ποια κόμματα ψήφισαν τον ν. 5090/2024 για τον Ποινικό Κώδικα;

Διάβασε ακόμη

• Δικαιοσύνη στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ → Οι θεσμικές πράξεις των μεγάλων υποθέσεων, με ημερομηνίες και προθεσμίες.
• Ρώτησε το αρχείο → Τι άλλαξε στον Ποινικό Κώδικα με τον ν. 5090/2024.

nomoprisma.ai

Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Η δημόσια συζήτηση μιλάει για «πολιτική βία», ο νόμος για απόπειρα ανθρωποκτονίας. Η απόσταση δεν είναι τυχαία. Ο Ποινικός Κώδικας τιμωρεί τη μαχαιριά το ίδιο είτε το θύμα διαλέχτηκε για τις ιδέες του είτε για μια παρεξήγηση, και αυτό προστατεύει και από τον κίνδυνο να γίνει η ποινή συνάρτηση της πολιτικής ταυτότητας του δράστη ή του θύματος. Η λίστα του 82Α είναι κλειστή επειδή κάθε διεύρυνσή της είναι πολιτική απόφαση, και η Βουλή το 2024 διάλεξε ανηλίκους και αδύναμους, όχι πεποιθήσεις.

Για τον πολίτη, το χρήσιμο μάθημα είναι ότι η βαρύτητα της κατηγορίας εξαρτάται από τον δόλο, όχι από το τραύμα. Μια μαχαιριά στον μηρό μπορεί να είναι απόπειρα ανθρωποκτονίας αν ο δράστης αποδεχόταν τον θάνατο, ή σωματική βλάβη αν όχι, και αυτό το κρίνει δικαστήριο από το βίντεο και τα λόγια που ακούγονται, όχι η αστυνομία και όχι ο Τύπος. Η φράση που καταγράφηκε θα μετρήσει ακριβώς εκεί.

Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.

Πηγές

1. ΤΟ ΒΗΜΑ
2. ΤΑ ΝΕΑ
3. ERTnews
4. Η Εφημερίδα των Συντακτών

Newsletter · κάθε πρωί

Ο νόμος της ημέρας, στο email σου

Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.

Το email σου Γράψου

Θα σου στείλουμε ένα email επιβεβαίωσης. Απόρρητο

Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.