Διανομείς: τι αλλάζει στις 2 Δεκεμβρίου με την οδηγία για τις πλατφόρμες, και γιατί η ημερομηνία μόνη της δεν αλλάζει τίποτα
Από 2 Δεκεμβρίου οι διανομείς των πλατφορμών θεωρούνται μισθωτοί;
Στάση εργασίας 11:00 με 15:00 την Πέμπτη και συγκέντρωση στο υπουργείο Εργασίας από 14 σωματεία διανομέων, με αφορμή την προθεσμία ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής οδηγίας για την εργασία στις ψηφιακές πλατφόρμες. Ζητούν ελάχιστη ωριαία αμοιβή για όλη τη βάρδια, ακόμη και χωρίς παραγγελίες, διαχωρισμό αμοιβής και χιλιομετρικής αποζημίωσης, κατάργηση της εργολαβίας και διαφάνεια στους αλγορίθμους. Η οδηγία λέει πράγματι κάτι μεγάλο για το καθεστώς τους. Αλλά μια οδηγία δεν εφαρμόζεται μόνη της, χρειάζεται ελληνικό νόμο, και αυτός δεν υπάρχει ακόμη.
Η ετυμηγορία
Χρειάζεται νόμος ως 2/12Από 2 Δεκεμβρίου οι διανομείς των πλατφορμών θεωρούνται μισθωτοί;
Η οδηγία 2024/2831 θέλει νόμιμο τεκμήριο μισθωτής εργασίας όταν η πλατφόρμα κατευθύνει και ελέγχει, με το βάρος απόδειξης στην πλατφόρμα, ως τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Ο ν. 4808/2021 τεκμαίρει σήμερα το αντίθετο με τέσσερα κριτήρια. Νομοσχέδιο δεν έχει κατατεθεί.
Το «από 2 Δεκεμβρίου μισθωτοί» δεν στέκει ως αυτόματη συνέπεια. Η οδηγία δεσμεύει το κράτος να φτιάξει τεκμήριο με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, αλλά το περιεχόμενό του, δηλαδή ποια περιστατικά σημαίνουν «διεύθυνση και έλεγχο», το ορίζει ο εθνικός νόμος, και αυτός δεν έχει γραφτεί. Το σίγουρο είναι ότι το άρθρο 69 του ν. 4808/2021 δεν μπορεί να μείνει ως έχει: ένα τεκμήριο υπέρ της ανεξάρτητης σχέσης με βάση τι γράφει η σύμβαση είναι η αντίθετη λογική από αυτή της οδηγίας, που κοιτά τα πραγματικά περιστατικά και φορτώνει την απόδειξη στην πλατφόρμα. Τα αιτήματα για ελάχιστη ωριαία αμοιβή και χιλιομετρική είναι νόμιμα αιτήματα συλλογικής διαπραγμάτευσης, όχι υποχρεώσεις της οδηγίας. Αν η προθεσμία περάσει χωρίς νόμο, η Ελλάδα εκτίθεται σε διαδικασία παράβασης και οι διανομείς μπορούν να επικαλεστούν την οδηγία μόνο απέναντι στο Δημόσιο.
Τι ισχύει σήμερα
Ο ν. 4808/2021, το εργασιακό του 2021, ρύθμισε πρώτη φορά τις πλατφόρμες. Το άρθρο 69 λέει ότι η σύμβαση πλατφόρμας με διανομέα τεκμαίρεται ότι δεν είναι εξαρτημένη εργασία, αν ο διανομέας έχει σωρευτικά τέσσερα δικαιώματα: να χρησιμοποιεί υπεργολάβους ή υποκατάστατους, να διαλέγει ποια έργα θα πάρει ή να ορίζει ανώτατο αριθμό, να δουλεύει και για ανταγωνιστές, και να καθορίζει μόνος του τον χρόνο εργασίας μέσα σε δεδομένα πλαίσια. Αν η πλατφόρμα γράψει αυτά τα τέσσερα στη σύμβαση, ο διανομέας είναι κατά τεκμήριο ελεύθερος επαγγελματίας.
Το άρθρο 71 δίνει στους αυτοαπασχολούμενους διανομείς δύο πράγματα: υποχρέωση ασφάλειας και υγιεινής «αναλογικώς» όπως στους μισθωτούς, και όταν χρησιμοποιούν δικό τους όχημα, προσαύξηση 15% στον νόμιμο κατώτατο μισθό. Για το κράνος επιτρέπεται, αντί παροχής, να συμφωνηθεί πάγιο ποσό ανά αριθμό διανομών, που ορίζει ο υπουργός. Αυτό είναι όλο το σημερινό πλαίσιο.
Τι ζητά η οδηγία
Η οδηγία 2024/2831 γυρίζει το τεκμήριο ανάποδα. Το άρθρο 5 λέει ότι η σχέση πλατφόρμας και εργαζομένου «τεκμαίρεται νομικά ότι είναι σχέση εργασίας» όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που δείχνουν «διεύθυνση και έλεγχο» από την πλατφόρμα, όπως τα ορίζει το εθνικό δίκαιο και η νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ. Αν η πλατφόρμα θέλει να το ανατρέψει, «εναπόκειται στην ψηφιακή πλατφόρμα να αποδείξει» ότι δεν πρόκειται για εργασία. Το τεκμήριο πρέπει να είναι αποτελεσματικό και να μην αυξάνει το βάρος για τον εργαζόμενο. Για συμβάσεις που υπάρχουν ήδη, εφαρμόζεται από τις 2 Δεκεμβρίου 2026 και μετά.
Το κεφάλαιο ΙΙΙ ρυθμίζει τους αλγορίθμους: απαγόρευση επεξεργασίας δεδομένων για συναισθηματική κατάσταση, ιδιωτικές συνομιλίες και βιομετρικά (άρθρο 7), εκτίμηση αντικτύπου (άρθρο 8), διαφάνεια για τα αυτοματοποιημένα συστήματα (άρθρο 9), ανθρώπινη εποπτεία (άρθρο 10) και δικαίωμα επανεξέτασης από άνθρωπο κάθε σημαντικής απόφασης (άρθρο 11). Το άρθρο 29 δίνει στα κράτη μέλη προθεσμία «το αργότερο έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026». Δεν λέει τίποτα για ελάχιστη ωριαία αμοιβή, αυτό είναι καθαρά εθνικό ζήτημα.
Πού είναι το νομοσχέδιο
Στις 5 Οκτωβρίου η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως παρέλαβε το πόρισμα της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για την ενσωμάτωση. Ό,τι έχει γίνει γνωστό από αυτό αφορά το κεφάλαιο των αλγορίθμων: απαγόρευση ευαίσθητων δεδομένων, ανθρώπινη εποπτεία, δικαίωμα εξήγησης και επανεξέτασης, διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Για το τεκμήριο του άρθρου 5, δηλαδή το αν ο ν. 4808/2021 θα αλλάξει φορά, δεν έχει ανακοινωθεί τίποτα. Το πόρισμα πήγε στους κοινωνικούς εταίρους, το νομοσχέδιο είναι «υπό επεξεργασία» και δεν έχει βγει σε διαβούλευση.
Αυτό σημαίνει δύο πράγματα για τον διανομέα. Στις 2 Δεκεμβρίου δεν αλλάζει αυτόματα το καθεστώς του, γιατί η οδηγία απευθύνεται στο κράτος, όχι στην εταιρεία. Και αν η Ελλάδα αργήσει, ο δρόμος είναι η διαδικασία παράβασης από την Επιτροπή και, στα δικαστήρια, η επίκληση της οδηγίας απέναντι στο Δημόσιο, όχι απέναντι σε ιδιωτική πλατφόρμα.
Τι προβλέπει ο νόμος
- Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831, άρθρο 5 (Νόμιμο τεκμήριο)Η συμβατική σχέση τεκμαίρεται νομικά σχέση εργασίας όταν διαπιστώνονται περιστατικά που δείχνουν διεύθυνση και έλεγχο από την πλατφόρμα, κατά το εθνικό δίκαιο και τη νομολογία του ΔΕΕ. Αν η πλατφόρμα θέλει να ανατρέψει το τεκμήριο, φέρει το βάρος να αποδείξει ότι δεν πρόκειται για εργασία. Για συμβάσεις πριν από τις 2 Δεκεμβρίου 2026 που είναι ακόμη σε ισχύ, εφαρμόζεται από την ημερομηνία αυτή.
- Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831, άρθρα 7 ως 11 και 29Απαγόρευση επεξεργασίας δεδομένων για συναισθηματική κατάσταση, ιδιωτικές συνομιλίες και βιομετρικά, εκτίμηση αντικτύπου, διαφάνεια για τα αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων, ανθρώπινη εποπτεία και επανεξέταση από άνθρωπο. Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο «το αργότερο έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026». Έναρξη ισχύος την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευση.
- ν. 4808/2021, άρθρο 69 παρ. 2Η σύμβαση πλατφόρμας με πάροχο υπηρεσιών τεκμαίρεται ότι δεν είναι εξαρτημένη εργασία αν ο πάροχος δικαιούται σωρευτικά: να χρησιμοποιεί υπεργολάβους ή υποκατάστατους, να επιλέγει τα έργα ή να ορίζει ανώτατο αριθμό, να παρέχει υπηρεσίες σε οποιονδήποτε τρίτο και ανταγωνιστή, και να καθορίζει ο ίδιος τον χρόνο παροχής εντός δεδομένων πλαισίων.
- ν. 4808/2021, άρθρο 71Οι πλατφόρμες οφείλουν στους αυτοαπασχολούμενους παρόχους τα ίδια μέτρα ασφάλειας και υγείας «αναλογικώς». Για το κράνος επιτρέπεται συμφωνία πάγιου ποσού ανά αριθμό διανομών, που ορίζει ο υπουργός Εργασίας. Για χρήση δικού τους οχήματος, προσαύξηση 15% επί του νόμιμου κατώτατου μισθού.
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Νομοθέτηση → πόσο κάνει ένα νομοσχέδιο από τη διαβούλευση ως το ΦΕΚ, και πόσο αργούν οι ενσωματώσεις
- Εξουσιοδοτήσεις → οι υπουργικές αποφάσεις που εκκρεμούν σε εργασιακούς νόμους
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Το πραγματικό διακύβευμα του νομοσχεδίου δεν είναι οι αλγόριθμοι, που είναι το εύκολο κομμάτι και το μόνο για το οποίο μιλά το υπουργείο, αλλά η φορά του τεκμηρίου. Αν ο νέος νόμος κρατήσει τα τέσσερα κριτήρια του άρθρου 69 και απλώς προσθέσει ότι «κατά τα λοιπά τεκμαίρεται εργασία», το τεκμήριο της οδηγίας θα έχει ενσωματωθεί τυπικά και αδειάσει ουσιαστικά, γιατί κάθε πλατφόρμα γράφει ήδη τα τέσσερα δικαιώματα στις συμβάσεις της. Το κριτήριο της οδηγίας είναι τι συμβαίνει στην πράξη, όχι τι λέει το χαρτί.
Η προθεσμία της 2ας Δεκεμβρίου θα περάσει πιθανότατα χωρίς νόμο, όπως έχει συμβεί με πολλές οδηγίες, και η συνέπεια για το κράτος θα είναι μια προειδοποιητική επιστολή της Επιτροπής μήνες αργότερα. Για τον διανομέα η συνέπεια είναι ότι το καθεστώς του θα κριθεί, όπως και σήμερα, υπόθεση την υπόθεση στα εργατικά δικαστήρια. Η κινητοποίηση της Πέμπτης είναι ουσιαστικά απόπειρα να επηρεαστεί το περιεχόμενο του πορίσματος πριν γίνει νομοσχέδιο, και αυτό είναι το σωστό χρονικό σημείο.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
