Απεργία εκπαιδευτικών: οι «υποχρεωτικές υπερωρίες» είναι στον νόμο από το 2021, έως πέντε ώρες και με δύο όρους

Σήμερα, Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, η ΔΟΕ (οι δάσκαλοι και οι νηπιαγωγοί) απεργεί 24 ώρες, η ΟΛΜΕ (οι καθηγητές) έχει στάσεις εργασίας που καλύπτουν όλο το ωράριο, η ΑΔΕΔΥ (τα συνδικάτα του Δημοσίου) στάση από τις 11:00 ως το τέλος της βάρδιας, και στα Προπύλαια συγκεντρώνονται εκπαιδευτικοί, μαθητές, φοιτητές και γονείς. Ανάμεσα στα αιτήματα, δύο έχουν ευθεία νομική απάντηση: οι «υποχρεωτικές υπερωρίες» για την κάλυψη κενών και το αν η απεργία επιτρέπεται στο Δημόσιο.

Η ετυμηγορία

Στον νόμο, έως πέντε ώρες

Μπορεί ο διευθυντής να με υποχρεώσει σε υπερωρίες για να καλυφθεί ένα κενό, και είναι νόμιμη η σημερινή απεργία;

Ο διευθυντής μπορεί να αναθέσει υποχρεωτική υπερωριακή διδασκαλία έως πέντε ώρες την εβδομάδα, μόνο αν οι συνάδελφοι της ίδιας ειδικότητας στο σχολείο καλύπτουν πλήρως το ωράριό τους και δεν περισσεύουν ώρες στην ίδια ή όμορη ομάδα σχολείων. Η απεργία είναι συνταγματικό δικαίωμα και για τους δημοσίους υπαλλήλους.

Οι «υποχρεωτικές υπερωρίες» στέκουν νομικά: ο νόμος του 2021 τις ονομάζει έτσι και δίνει στον διευθυντή την εξουσία, με ανώτατο όριο πέντε ώρες και δύο προϋποθέσεις που ελέγχονται σε κάθε ανάθεση. Όποια ανάθεση ξεπερνά τις πέντε ώρες ή γίνεται ενώ περισσεύουν ώρες της ειδικότητας στην ομάδα σχολείων είναι εκτός εξουσιοδότησης. Η απεργία και οι στάσεις είναι νόμιμες, το κόστος της είναι ο μισθός της ημέρας. Τα 15.000 κενά είναι μέτρηση της ΟΛΜΕ, όχι επίσημο στοιχείο.

Τι ζητούν

Η ΟΛΜΕ, στην ανακοίνωσή της στις 13 Οκτωβρίου, μετρά τουλάχιστον 15.000 ακάλυπτα κενά και ζητά άμεσες προσλήψεις, να σταματήσουν οι «υποχρεωτικές υπερωρίες» και οι τοποθετήσεις σε τρία, τέσσερα και πέντε σχολεία, 20 μαθητές ανά τμήμα (15 στα τμήματα προσανατολισμού, 10 στα εργαστήρια) αντί για 25 με 27 σήμερα, αυξήσεις, επαναφορά 13ου και 14ου μισθού, και κατάργηση του νόμου της αξιολόγησης (ν. 4823/2021) και της υπουργικής απόφασης 9950/ΓΔ5/2023.

Η ΔΟΕ, στην ανακοίνωση της 14ης Οκτωβρίου, ζητά 15 παιδιά ανά τάξη στο νηπιαγωγείο και 20 στο δημοτικό, κατάργηση του ν. 4823/2021 και των διατάξεων του ν. 5225/2025 για το νέο πειθαρχικό, και γράφει ότι σχεδόν οι μισοί εκπαιδευτικοί δεν παίρνουν πάνω από 1.000 ευρώ. Ο αριθμός των κενών είναι μέτρηση των συνδικάτων, το υπουργείο δεν έχει δώσει δικό του νούμερο για τον Οκτώβριο.

Τι λέει ο νόμος για τις υπερωρίες

Οι «υποχρεωτικές υπερωρίες» δεν είναι εφεύρεση φέτος. Το άρθρο 100 παρ. 3 του ν. 4823/2021 λέει ότι ο διευθυντής «δύναται να αναθέτει» σε εκπαιδευτικό του σχολείου «υπερωριακή διδασκαλία, υποχρεωτική ή προαιρετική, έως πέντε (5) ώρες την εβδομάδα». Η λέξη «υποχρεωτική» είναι μέσα στον νόμο. Η ανάθεση όμως επιτρέπεται «μόνο εφόσον» οι εκπαιδευτικοί της ίδιας ειδικότητας στο σχολείο καλύπτουν πλήρως το ωράριό τους και δεν υπάρχουν πλεονάσματα ωρών της ειδικότητας σε σχολεία της ίδιας ή όμορης ομάδας.

Πάνω από τις πέντε ώρες ο διευθυντής δεν έχει εξουσία. Το εργασιακό ωράριο, δηλαδή η παραμονή στο σχολείο πέρα από τη διδασκαλία, έχει δικό του όριο: έξι ώρες την ημέρα ή 30 την εβδομάδα (άρθρο 13 παρ. 8 του ν. 1566/1985, όπως το άλλαξε το άρθρο 101 του ν. 4823/2021). Το ερώτημα των συνδικάτων δεν είναι αν η ανάθεση είναι νόμιμη, είναι αν ένα κενό που καλύπτεται με πέντε υπερωρίες μετρά ως «καλυμμένο».

Η απεργία στο Δημόσιο

Το άρθρο 23 παρ. 2 του Συντάγματος λέει ότι η απεργία «αποτελεί δικαίωμα» και ασκείται από τις νόμιμα συστημένες συνδικαλιστικές οργανώσεις. Για τους δημοσίους υπαλλήλους ο νόμος μπορεί να βάζει περιορισμούς, που «δεν μπορούν να φθάνουν έως την κατάργηση του δικαιώματος». Απόλυτη απαγόρευση υπάρχει μόνο για δικαστικούς λειτουργούς και σώματα ασφαλείας. Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι σε καμία από τις δύο κατηγορίες.

Η ημέρα απεργίας δεν πληρώνεται, και η στάση εργασίας κόβει τις ώρες της. Για τα σχολεία ισχύει ό,τι κάθε φορά: ανοιχτά όπου ο εκπαιδευτικός δεν απεργεί, η συμμετοχή είναι ατομική επιλογή.

Τι προβλέπει ο νόμος

1. ν. 4823/2021, άρθρο 100 παρ. 3Ο διευθυντής ή προϊστάμενος «δύναται να αναθέτει» σε εκπαιδευτικό του σχολείου «υπερωριακή διδασκαλία, υποχρεωτική ή προαιρετική, έως πέντε (5) ώρες την εβδομάδα», μόνο εφόσον οι εκπαιδευτικοί της ίδιας ειδικότητας καλύπτουν πλήρως το ωράριό τους και δεν υπάρχουν πλεονάσματα ωρών στην ίδια ή όμορη ομάδα σχολείων.
2. ν. 1566/1985, άρθρο 13 παρ. 8 (όπως ισχύει με το άρθρο 101 του ν. 4823/2021)Οι εκπαιδευτικοί παραμένουν στο σχολείο πέρα από τις ώρες διδασκαλίας «όχι όμως πέρα από έξι (6) ώρες την ημέρα ή τριάντα (30) ώρες την εβδομάδα».
3. Σύνταγμα, άρθρο 23 παρ. 2Η απεργία «αποτελεί δικαίωμα». Απαγορεύεται μόνο σε δικαστικούς λειτουργούς και σώματα ασφαλείας. Για δημοσίους υπαλλήλους ο νόμος μπορεί να βάζει περιορισμούς, που «δεν μπορούν να φθάνουν έως την κατάργηση του δικαιώματος της απεργίας».

Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.

ν. 5225 · ψηφίστηκε 28 Αυγούστου 2025

Αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου των υπαλλήλων του δημόσιου τομέα, σύσταση Ελληνικού Κέντρου Εμπειρογνωμοσύνης Διοικητικών Μεταρρυθμίσεων και…

Αναμορφώνεται το πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων: νέο πειθαρχικό όργανο με συμμετοχή λειτουργών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ψηφιακά εργαλεία, δυνατότητα πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Συστήνεται επίσης νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου «Ελληνικό…

0 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Ουδέτερο / αμφίρροπο

• ΝΔ ΝΑΙ
• ΠΑΣΟΚ ΟΧΙ
• ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
• ΚΚΕ ΟΧΙ
• Ελληνική Λύση ΟΧΙ
• Νέα Αριστερά ΟΧΙ
• ΝΙΚΗ ΟΧΙ
• Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ

Ο νόμος, άρθρο άρθρο → Ρώτησε για τον ν. 5225 →

Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Τι αλλάζει ο ν. 5225/2025 στο πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων;Ποιοι νόμοι για την εκπαίδευση ψηφίστηκαν από το 2023 και πώς ψήφισαν τα κόμματα;

Διάβασε ακόμη

• Ψιλά γράμματα → τροπολογίες για εκπαιδευτικούς σε άσχετα νομοσχέδια
• Βουλευτές → πώς ψήφισε κάθε βουλευτής το νέο πειθαρχικό

nomoprisma.ai

Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι η νομιμότητα της υπερωρίας αλλά η λογιστική της: αν πέντε ώρες υπερωριακής διδασκαλίας ανά εκπαιδευτικό μετρούν ως «καλυμμένο» κενό, ο αριθμός των ακάλυπτων κενών μικραίνει στα χαρτιά χωρίς πρόσληψη. Ο νόμος το επιτρέπει, η πολιτική επιλογή είναι πόσο συχνά χρησιμοποιείται.

Οι δύο προϋποθέσεις του άρθρου 100 είναι το σημείο όπου μια ανάθεση μπορεί να προσβληθεί: πλήρης κάλυψη ωραρίου από τους συναδέλφους και απουσία πλεονασμάτων στην ομάδα σχολείων. Αν η διοίκηση δεν τεκμηριώνει τα δύο, η υπερωρία παύει να είναι «υποχρεωτική».

Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.

Πηγές

1. ΟΛΜΕ (ανακοίνωση 13/10)
2. ΔΟΕ (ανακοίνωση 14/10)
3. ΤΟ ΒΗΜΑ
4. ΕφΣυν

Newsletter · κάθε πρωί

Ο νόμος της ημέρας, στο email σου

Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.

Το email σου Γράψου

Θα σου στείλουμε ένα email επιβεβαίωσης. Απόρρητο

Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.