Αμαλιάδα: η ταφή στον κήπο απαγορεύεται από το 1968, αλλά το αδίκημα «περιύβριση νεκρών» δεν υπάρχει από το 2019
Μπορώ να θάψω συγγενή μου στο κτήμα μου αν δεν έχω χρήματα για κηδεία, και τι συνέπειες έχει;
Στην Αμαλιάδα, κατά την καταγγελία του τρίτου αδελφού στην αστυνομία το βράδυ της Τρίτης, δύο αδέλφια φέρονται να έθαψαν την 79χρονη μητέρα τους στον κήπο του σπιτιού την ίδια μέρα που πέθανε, τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, επικαλούμενα ότι δεν είχαν χρήματα για κηδεία. Η αστυνομία φρουρεί το σημείο και σήμερα το πρωί αποφασίστηκε εκταφή παρουσία ιατροδικαστή. Καμία κατηγορία δεν έχει ανακοινωθεί. Το ερώτημα είναι τι λέει ο νόμος για την ταφή εκτός νεκροταφείου, και τι προβλέπει για όποιον δεν έχει να πληρώσει.
Η ετυμηγορία
Απαγορεύεται απολύτως από το 1968Μπορώ να θάψω συγγενή μου στο κτήμα μου αν δεν έχω χρήματα για κηδεία, και τι συνέπειες έχει;
Ταφή επιτρέπεται μόνο σε νεκροταφείο, μετά από 12 ώρες από πιστοποιημένο θάνατο και με ληξιαρχική πράξη, που συντάσσεται μέσα σε 24 ώρες. Το ειδικό ποινικό αδίκημα για την προσβολή νεκρού καταργήθηκε με τον νέο Ποινικό Κώδικα, τι θα διωχθεί εξαρτάται από την ιατροδικαστική εξέταση.
Η ταφή στον κήπο δεν στέκει σε κανένα σημείο: απαγορεύεται απολύτως από το 1968, χρειάζεται 12 ώρες από πιστοποιημένο θάνατο και ληξιαρχική πράξη πριν από οποιονδήποτε ενταφιασμό. Η οικονομική αδυναμία δεν είναι εξαίρεση, είναι λόγος να απευθυνθεί κανείς στον ΕΦΚΑ, τον ΟΠΕΚΑ ή τον δήμο. Ποινικά, όμως, η ειδική διάταξη που τιμωρούσε την προσβολή νεκρού καταργήθηκε το 2019, και η εκπρόθεσμη δήλωση θανάτου κοστίζει 30 ευρώ. Τι θα διωχθεί εξαρτάται από το τι θα δείξει η ιατροδικαστική εξέταση για την αιτία θανάτου. Μέχρι τότε ισχύει το τεκμήριο αθωότητας για όλους.
Τρεις κανόνες που δεν αφήνουν περιθώριο
Ο Α.Ν. 445/1968 λέει στο άρθρο 2 ότι ο ενταφιασμός «ενεργείται μόνον εν τοις νεκροταφείοις, απαγορευομένης απολύτως της εκτός τούτων ταφής», και ότι η ταφή επιτρέπεται μετά από 12 ώρες από τον νομίμως πιστοποιημένο θάνατο. Δεν προβλέπει εξαίρεση για οικονομική αδυναμία.
Ο νόμος για τις ληξιαρχικές πράξεις (ν. 344/1976) ορίζει ότι η πράξη θανάτου συντάσσεται μέσα σε 24 ώρες από τον θάνατο, με έγγραφη πιστοποίηση από τον γιατρό που νοσήλευε τον θανόντα ή, αν δεν υπάρχει, από ιατροδικαστή ή γιατρό που ορίζει η αστυνομία (άρθρο 32). Και «δεν επιτρέπεται ο ενταφιασμός ή η αποτέφρωση προσώπου χωρίς την προσκόμιση της ληξιαρχικής πράξης θανάτου» (άρθρο 35). Ο γιατρός υποχρεούται να γράψει την αιτία θανάτου. Γι' αυτό η εκταφή: χωρίς ιατρική πιστοποίηση, η αιτία θανάτου είναι άγνωστη και την προσδιορίζει ο ιατροδικαστής.
Ποιο αδίκημα
Εδώ ο νόμος έχει ένα κενό που λίγοι ξέρουν. Ο παλιός Ποινικός Κώδικας είχε το άρθρο 201, «περιύβριση νεκρών», με φυλάκιση έως δύο ετών για όποιον αφαιρούσε νεκρό από όσους είχαν δικαίωμα να τον φυλάσσουν ή τον προσέβαλλε. Ο νέος Ποινικός Κώδικας του 2019 (ν. 4619/2019) το κατάργησε, όπως κατάργησε και τη βλασφημία. Το άρθρο 201 σήμερα γράφει μόνο «Καταργείται».
Η παράλειψη της δήλωσης θανάτου στο ληξιαρχείο έχει διοικητική κύρωση: παράβολο 30 ευρώ για εκπρόθεσμη δήλωση και 60 ευρώ αν περάσουν 90 ημέρες (άρθρο 49 του ν. 344/1976, όπως ισχύει από το 2020). Το άρθρο 36 του ίδιου νόμου, που επέτρεπε τη σύνταξη πράξης θανάτου μετά από ταφή με άδεια εισαγγελέα, καταργήθηκε το 2013. Αν η ιατροδικαστική εξέταση δείξει ότι ο θάνατος δεν ήταν φυσικός ή ότι υπήρξε παράλειψη βοήθειας, η υπόθεση αλλάζει κατηγορία. Αυτό δεν το ξέρει κανείς σήμερα, και δεν το γράφουμε.
Τι προβλέπεται για όποιον δεν έχει
Ο e-ΕΦΚΑ καταβάλλει εφάπαξ «έξοδα κηδείας» 883,92 ευρώ για το 2026 σε όποιον επιμελήθηκε την κηδεία ασφαλισμένου ή συνταξιούχου (εγκύκλιος 1/2026). Για ανασφάλιστους υπερήλικες που έπαιρναν τη σύνταξη του ΟΠΕΚΑ, ο ΟΠΕΚΑ καλύπτει έως 800 ευρώ, κατά τις οδηγίες των δήμων. Για άπορους χωρίς κανέναν φορέα, την ταφή αναλαμβάνει ο δήμος με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, κάθε δήμος με τον κανονισμό κοιμητηρίων του.
Δηλαδή ο δρόμος υπάρχει: δήλωση θανάτου, πιστοποίηση γιατρού, αίτηση στον δήμο. Είναι γραφειοκρατικός και αργός, αλλά η εναλλακτική δεν είναι νόμιμη σε καμία εκδοχή της.
Τι προβλέπει ο νόμος
- Α.Ν. 445/1968, άρθρο 2«Ο ενταφιασμός νεκρών ενεργείται μόνον εν τοις νεκροταφείοις, απαγορευομένης απολύτως της εκτός τούτων ταφής». Η ταφή επιτρέπεται «μετά πάροδον 12 ωρών από του νομίμως πιστοποιουμένου θανάτου».
- ν. 344/1976, άρθρα 32, 35 και 49Η ληξιαρχική πράξη θανάτου συντάσσεται «εντός είκοσι τεσσάρων ωρών από το θάνατο» με έγγραφη πιστοποίηση γιατρού ή ιατροδικαστή. «Δεν επιτρέπεται ο ενταφιασμός ή η αποτέφρωση προσώπου χωρίς την προσκόμιση της ληξιαρχικής πράξης θανάτου». Εκπρόθεσμη δήλωση: παράβολο 30 ευρώ, 60 ευρώ μετά από 90 ημέρες.
- Ποινικός Κώδικας (ν. 4619/2019), άρθρο 201«Καταργείται». Το αδίκημα της περιύβρισης νεκρών του παλιού Ποινικού Κώδικα (φυλάκιση έως δύο ετών) δεν μεταφέρθηκε στον νέο, σε ισχύ από 1η Ιουλίου 2019.
- e-ΕΦΚΑ, εγκύκλιος 1/2026Εφάπαξ βοήθημα για έξοδα κηδείας από 1/1/2026: 883,92 ευρώ, οκταπλάσιο του τεκμαρτού ημερομισθίου της ανώτατης ασφαλιστικής κλάσης.
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Δικαιοσύνη → χρόνοι εκδίκασης και υποθέσεις ΕΕ κατά της Ελλάδας
- Ρώτησε → ρώτησε για οποιονδήποτε νόμο του αρχείου
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Η υπόθεση φωτίζει μια παρενέργεια της ποινικής μεταρρύθμισης του 2019: καταργώντας το άρθρο 201 μαζί με τα άρθρα για τη βλασφημία, ο νομοθέτης άφησε την παράνομη ταφή χωρίς δική της ποινική διάταξη. Η απαγόρευση του 1968 μένει απόλυτη στα χαρτιά, αλλά η κύρωση που την συνόδευε έφυγε.
Το πιο πρακτικό μάθημα είναι για όσους βρίσκονται σε ανάλογη θέση: ο δήμος αναλαμβάνει την ταφή απόρων και ο ΕΦΚΑ πληρώνει έξοδα κηδείας, αλλά και οι δύο δρόμοι προϋποθέτουν δήλωση θανάτου μέσα σε 24 ώρες. Όποιος δεν δηλώσει, κλείνει και την πόρτα της βοήθειας.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
