Λέσβος: έξι νεκροί σε σύγκρουση με σκάφος του Λιμενικού, ποιος ερευνά τι και τι λέει ο νόμος

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα Κυριακής προς Δευτέρα, 3,5 ναυτικά μίλια νότια της Αγριελιάς Λέσβου, ταχύπλοο με 14 ανθρώπους συγκρούστηκε με περιπολικό σκάφος του Λιμενικού που το καταδίωκε. Έξι άνθρωποι πέθαναν, ανάμεσά τους ένα βρέφος, οκτώ διασώθηκαν. Ένας 37χρονος, κατά το Λιμενικό ο χειριστής του ταχύπλοου, συνελήφθη ως διακινητής. Οι συνθήκες της σύγκρουσης «διερευνώνται», λέει η ανακοίνωση. Το ερώτημα που θα κρίνει τα πάντα είναι ποιος διερευνά ποιον: ο νόμος ξεχωρίζει τον διακινητή, που δικάζεται σε πολιτικό δικαστήριο, από το πλήρωμα του περιπολικού, που υπάγεται στη στρατιωτική δικαιοσύνη.

Η ετυμηγορία

Δύο έρευνες, δύο δικαστήρια

Ποιος ερευνά μια σύγκρουση με σκάφος του Λιμενικού και τι ποινή προβλέπει ο νόμος για τον διακινητή;

Για τον φερόμενο διακινητή ο Κώδικας Μετανάστευσης προβλέπει ισόβια αν από τη μεταφορά προήλθε θάνατος. Για τη συμπεριφορά του περιπολικού, αν τεθεί ζήτημα, αρμόδια είναι η στρατιωτική δικαιοσύνη (ναυτοδικείο), και ο Συνήγορος του Πολίτη μπορεί να ανοίξει δική του έρευνα χωρίς καταγγελία.

Νομικά η εικόνα είναι καθαρή σε δύο σημεία και ανοιχτή σε ένα. Καθαρό πρώτο: αν ο 37χρονος καταδικαστεί ως διακινητής για μεταφορά από την οποία επήλθε θάνατος, η ποινή του άρθρου 25 είναι ισόβια, χωρίς αναστολή, με δήμευση του σκάφους. Καθαρό δεύτερο: ό,τι αφορά τους χειρισμούς του περιπολικού δεν ανήκει στην Εισαγγελία Μυτιλήνης αλλά στο ναυτοδικείο, και ο Συνήγορος του Πολίτη μπορεί να ερευνήσει παράλληλα χωρίς να περιμένει καταγγελία. Ανοιχτό: ποιος προκάλεσε τη σύγκρουση. Η εκδοχή του Λιμενικού (ελιγμός διαφυγής, πρόσκρουση της πλώρης του ταχύπλοου στο περιπολικό) είναι η μόνη που υπάρχει ως τώρα, και η υπόθεση Safi δείχνει ότι το Στρασβούργο δεν αρκείται στην εκδοχή της αρχής που ήταν μέρος του συμβάντος: ζητά έρευνα που ακούει και τους επιζώντες, με διερμηνέα.

Τι έγινε

Κατά την ανακοίνωση του Λιμενικού, όπως τη μεταφέρουν τα ΜΜΕ, το ταχύπλοο κινούνταν από τα μικρασιατικά παράλια προς τη Λέσβο και, στην προσπάθειά του να διαφύγει από το περιπολικό, έκανε ελιγμούς και έπεσε με την πλώρη στην αριστερή πλευρά του σκάφους του Λιμενικού. Άνθρωποι έπεσαν στη θάλασσα. Η έρευνα και διάσωση κράτησε όλη τη νύχτα.

Οι νεκροί είναι τέσσερις άνδρες, μία γυναίκα και ένα βρέφος. Οι οκτώ διασωθέντες (τέσσερις άνδρες, δύο γυναίκες, δύο παιδιά) μεταφέρθηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Μυτιλήνης. Ανάμεσά τους ο 37χρονος Τούρκος υπήκοος που συνελήφθη «στο πλαίσιο της προανάκρισης» ως ο διακινητής. Το Λιμενικό αναφέρει ότι δεν υπάρχουν αγνοούμενοι.

Ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας μίλησε για «θλίψη και οργή» και για «μηδενική ανοχή στους διακινητές», και είπε ότι οι ακριβείς συνθήκες της σύγκρουσης ερευνώνται. Καμία επίσημη πηγή δεν έχει πει ως τώρα ποια αρχή ερευνά τον ρόλο του περιπολικού.

Τι προβλέπει ο νόμος για τον διακινητή

Η διάταξη είναι το άρθρο 25 του Κώδικα Μετανάστευσης (ν. 5038/2023). Όποιος μεταφέρει από το εξωτερικό στην Ελλάδα πολίτες τρίτων χωρών χωρίς δικαίωμα εισόδου τιμωρείται με κάθειρξη και χρηματική ποινή 30.000 έως 60.000 ευρώ για κάθε μεταφερόμενο. Αν το κάνει για κέρδος, κατ' επάγγελμα ή με άλλον από κοινού, η κάθειρξη είναι τουλάχιστον δέκα έτη. Αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, τουλάχιστον δεκαπέντε έτη και πρόστιμο τουλάχιστον 200.000 ευρώ ανά άτομο. Αν επήλθε θάνατος, ισόβια κάθειρξη και πρόστιμο τουλάχιστον 700.000 ευρώ ανά άτομο.

Η ίδια διάταξη λέει ότι οι ποινές αυτές δεν αναστέλλονται και δεν μετατρέπονται, ότι η έφεση δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, και ότι το σκάφος και ό,τι χρησιμοποιήθηκε για την πράξη κατάσχεται και δημεύεται με την καταδίκη. Εξαιρεί ρητά τη διάσωση στη θάλασσα και τη μεταφορά ανθρώπων που ζητούν διεθνή προστασία: αυτό δεν είναι διακίνηση.

Ο 37χρονος είναι ιδιώτης, άρα δικάζεται από τα τακτικά ποινικά δικαστήρια. Το Σύνταγμα (άρθρο 96 παρ. 4) λέει ρητά ότι στα στρατοδικεία και ναυτοδικεία «δεν μπορεί να υπαχθούν ιδιώτες». Ό,τι γράφεται για την ενοχή του είναι κατηγορία, όχι κρίση: τεκμήριο αθωότητας ως την απόφαση.

Ποιος ερευνά το περιπολικό

Το Λιμενικό Σώμα είναι στρατιωτικά συντεταγμένο. Ο Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας (ν. 2287/1995) ορίζει ότι «στρατιωτικοί είναι όσοι ανήκουν στο στρατό και στο λιμενικό σώμα» (άρθρο 5) και ότι το προσωπικό του Λιμενικού υπάγεται στο ναυτοδικείο (άρθρο 194). Αν δηλαδή από την έρευνα προκύψει ερώτημα για τους χειρισμούς του περιπολικού, η υπόθεση δεν πάει στον εισαγγελέα Μυτιλήνης αλλά στον εισαγγελέα του Ναυτοδικείου. Έτσι έγινε και στο ναυάγιο της Πύλου, όπου ο εισαγγελέας του Ναυτοδικείου Πειραιά άσκησε το 2025 διώξεις σε στελέχη του Λιμενικού.

Το ότι η πρώτη προανάκριση γίνεται από το ίδιο το Λιμενικό (το Λιμεναρχείο Μυτιλήνης) δεν είναι παράτυπο, είναι ο κανόνας. Υπάρχει όμως και δεύτερος δρόμος: ο Συνήγορος του Πολίτη είναι από το 2016 ο Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (ν. 4443/2016, άρθρο 56) για το ένστολο προσωπικό της ΕΛ.ΑΣ., του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής και της Πυροσβεστικής. Ερευνά «παράνομες εκ προθέσεως προσβολές κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας», μπορεί να ξεκινήσει αυτεπάγγελτα από δημοσιεύματα, και οι πειθαρχικές αρχές του Σώματος πρέπει να περιμένουν το πόρισμά του, που βγαίνει σε τρεις μήνες με δυνατότητα παράτασης.

Στο αρχείο του ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ για τις εκκρεμείς αποφάσεις του ΕΔΔΑ, η υπόθεση Safi και άλλοι κατά Ελλάδας (Φαρμακονήσι, 2014, 11 νεκροί σε ρυμούλκηση από σκάφος του Λιμενικού) βρίσκεται ακόμη υπό εποπτεία εκτέλεσης από την Επιτροπή Υπουργών, τέσσερα χρόνια μετά την απόφαση. Το Δικαστήριο του Στρασβούργου καταδίκασε την Ελλάδα τον Ιούλιο του 2022 όχι μόνο για τον χειρισμό της διάσωσης, αλλά επειδή δεν έγινε «ενδελεχής και αποτελεσματική έρευνα» για τις συνθήκες της βύθισης, με καταθέσεις χωρίς επαρκή διερμηνεία. Αυτό είναι το μέτρο με το οποίο θα κριθεί και η σημερινή έρευνα.

Τι προβλέπει ο νόμος

1. ν. 5038/2023 (Κώδικας Μετανάστευσης), άρθρο 25Μεταφορά στην Ελλάδα πολιτών τρίτων χωρών χωρίς δικαίωμα εισόδου: κάθειρξη και 30.000–60.000 € ανά άτομο. Τουλάχιστον 10 έτη αν γίνεται για κέρδος, κατ' επάγγελμα ή από κοινού. Τουλάχιστον 15 έτη και 200.000 € ανά άτομο αν μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο. Ισόβια και τουλάχιστον 700.000 € ανά άτομο αν επήλθε θάνατος. Χωρίς αναστολή ή μετατροπή, δήμευση του μέσου. Η διάσωση στη θάλασσα εξαιρείται.
2. ν. 2287/1995 (Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας), άρθρα 5, 193 και 194Στρατιωτικοί είναι όσοι ανήκουν στον στρατό και στο Λιμενικό Σώμα. Στα στρατιωτικά δικαστήρια υπάγονται όσοι είναι στρατιωτικοί κατά τον χρόνο της πράξης. Το προσωπικό του Λιμενικού υπάγεται στο ναυτοδικείο.
3. Σύνταγμα, άρθρο 96 παρ. 4Ειδικοί νόμοι ορίζουν τα σχετικά με τα στρατοδικεία, ναυτοδικεία και αεροδικεία, «στην αρμοδιότητα των οποίων δεν μπορεί να υπαχθούν ιδιώτες». Ο φερόμενος διακινητής δικάζεται από τα τακτικά δικαστήρια.
4. ν. 4443/2016, άρθρο 56 (άρθρο 1 ν. 3938/2011)Ο Συνήγορος του Πολίτη είναι Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας για το ένστολο προσωπικό της ΕΛ.ΑΣ., του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής και του Πυροσβεστικού Σώματος. Καλύπτει προσβολές ζωής και σωματικής ακεραιότητας, μπορεί να ερευνήσει αυτεπάγγελτα, πόρισμα σε τρεις μήνες, οι πειθαρχικές αρχές αναστέλλουν την κρίση τους ως τότε.
5. ΕΔΔΑ, Safi και άλλοι κατά Ελλάδας (προσφυγή 5418/15, απόφαση 7.7.2022)Παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή και για την απουσία αποτελεσματικής έρευνας μετά το ναυάγιο στο Φαρμακονήσι. Η απόφαση παραμένει υπό εποπτεία εκτέλεσης (τυπική επιτήρηση) από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.

ν. 5307 · ψηφίστηκε 9 Ιουνίου 2026

Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και άλλες επείγουσες διατάξεις

Ενσωματώνει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, καταργώντας τον Κώδικα του ν. 4939/2022 και εφαρμόζοντας οκτώ ευρωπαϊκούς Κανονισμούς και μία Οδηγία. Θεσπίζει έλεγχο διαλογής στα σύνορα, ταχείες συνοριακές διαδικασίες ασύλου και…

+1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά θετικό

• ΝΔ ΝΑΙ
• ΠΑΣΟΚ ΠΑΡΩΝ
• ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
• ΚΚΕ ΟΧΙ
• Ελληνική Λύση ΟΧΙ
• ΝΙΚΗ ΟΧΙ
• Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ

Ο νόμος, άρθρο άρθρο → Ρώτησε για τον ν. 5307 →

Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

Τι προβλέπει ο ν. 5307/2026 για τις διαδικασίες στα σύνορα και το Σύμφωνο Μετανάστευσης;Ποιοι νόμοι του αρχείου αφορούν το Λιμενικό Σώμα και τα λιμάνια;

Διάβασε ακόμη

• Δικαιοσύνη: εκκρεμείς αποφάσεις ΕΔΔΑ → η Safi κατά Ελλάδας και οι άλλες υποθέσεις «δράσεις σωμάτων ασφαλείας» που η Ελλάδα δεν έχει κλείσει
• Ρώτησε για το Σύμφωνο Μετανάστευσης → τι ψήφισε η Βουλή τον Ιούνιο του 2026 και ποιος πώς ψήφισε

nomoprisma.ai

Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Το στοιχείο που ξεχωρίζει αυτή την υπόθεση από τα περισσότερα ναυάγια του Αιγαίου είναι η φυσική επαφή: το περιπολικό δεν παρακολουθούσε από απόσταση, καταδίωκε και χτυπήθηκε. Αυτό κάνει το δεύτερο σκέλος της έρευνας, για το Λιμενικό, αναπόφευκτο ακόμη και αν η ευθύνη αποδειχθεί αποκλειστικά του χειριστή του ταχύπλοου. Η καταδίωξη στη θάλασσα τη νύχτα, με δεκατέσσερα άτομα σε ένα ταχύπλοο, είναι επιχειρησιακή επιλογή με κανόνες εμπλοκής, και η έρευνα θα πρέπει να πει αν τηρήθηκαν.

Για τον πολίτη που διαβάζει «μηδενική ανοχή στους διακινητές», ο νόμος ήδη είναι στο όριο του: ισόβια και 700.000 ευρώ ανά νεκρό δεν αυστηροποιούνται άλλο. Αυτό που ο νόμος δεν εγγυάται από μόνο του είναι ότι η έρευνα για τη σύγκρουση θα γίνει από κάποιον εκτός του Σώματος που συμμετείχε σε αυτήν. Η υπαγωγή του Λιμενικού στη στρατιωτική δικαιοσύνη, που η ίδια η Ομοσπονδία των λιμενικών ζητά να αλλάξει, είναι ο λόγος που οι υποθέσεις αυτές τελειώνουν συνήθως στο Στρασβούργο και όχι στην Ελλάδα.

Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.

Πηγές

1. Capital.gr
2. ΤΟ ΒΗΜΑ
3. ΣΚΑΪ
4. Newsbeast (δήλωση υπουργού)
5. RSA: η υπόθεση Safi

Newsletter · κάθε πρωί

Ο νόμος της ημέρας, στο email σου

Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.

Το email σου Γράψου

Θα σου στείλουμε ένα email επιβεβαίωσης. Απόρρητο

Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.