Αθώωση 6–1 για τον θάνατο πρώην υπουργού: ποιος μπορεί να κάνει έφεση, και γιατί η μία ψήφος μετράει
Μπορεί η οικογένεια να ασκήσει έφεση κατά της αθωωτικής απόφασης;
Στις 8 Οκτωβρίου το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Αθηνών κήρυξε αθώους τους δύο κατηγορούμενους, επαγγελματίες ψαράδες, για τον θάνατο πρώην υπουργού στη θαλάσσια περιοχή της Ερέτριας τον Ιανουάριο του 2021. Η κατηγορία ήταν ανθρωποκτονία με δόλο κατά συναυτουργία, ο εισαγγελέας της έδρας είχε προτείνει ενοχή, η απόφαση βγήκε με ψήφους 6 προς 1, με τον πρόεδρο του δικαστηρίου να μειοψηφεί υπέρ της ενοχής. Η οικογένεια δήλωσε ότι θα επιδιώξει έφεση. Το ερώτημα που απαντά ο νόμος είναι ποιος μπορεί να την ασκήσει, και εδώ η μία ψήφος της μειοψηφίας κάνει όλη τη διαφορά.
Η ετυμηγορία
Έφεση μόνο από εισαγγελέαΜπορεί η οικογένεια να ασκήσει έφεση κατά της αθωωτικής απόφασης;
Η οικογένεια δεν έχει δικαίωμα έφεσης κατά της αθώωσης, ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας το δίνει μόνο στον εισαγγελέα εφετών. Το δίνει όμως ακριβώς επειδή η απόφαση ήταν 6–1 και η μειοψηφία ήθελε καταδίκη για κακούργημα, με προθεσμία δέκα ημερών και ειδική αιτιολογία, αλλιώς η έφεση απορρίπτεται.
Η δήλωση «θα κάνουμε έφεση» δεν στέκει ως δικαίωμα της οικογένειας, το άρθρο 486 δεν την περιλαμβάνει. Στέκει όμως ως δυνατότητα της υπόθεσης: επειδή η απόφαση ήταν 6–1 με μειοψηφία υπέρ καταδίκης για κακούργημα, ο εισαγγελέας εφετών έχει το δικαίωμα να ασκήσει έφεση, μέσα σε δέκα μέρες από τη δημοσίευση και με ειδική αιτιολογία. Αν η αθώωση ήταν ομόφωνη, ο δρόμος αυτός δεν θα υπήρχε. Οι κατηγορούμενοι είναι αθώοι, και ό,τι γράφεται για δεύτερη δίκη αφορά διαδικασία που δεν έχει ξεκινήσει.
Τι είναι το 6–1
Το μικτό ορκωτό δικαστήριο έχει επτά μέλη: κατά τον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων (ν. 4938/2022, άρθρο 4), πρόεδρο πρωτοδικών, δύο πρωτοδίκες και τέσσερις ενόρκους, δηλαδή πολίτες που κληρώνονται. Όλοι ψηφίζουν ισότιμα για την ενοχή. Κατά τα δημοσιεύματα, έξι από τους επτά ψήφισαν αθώωση και ο πρόεδρος, τακτικός δικαστής, ψήφισε ενοχή.
Οι δύο κατηγορούμενοι αρνούνταν από την αρχή κάθε εμπλοκή. Μετά την απόφαση είναι αθώοι, και παραμένουν αθώοι όσο δεν υπάρχει αντίθετη αμετάκλητη απόφαση. Η πρόταση του εισαγγελέα της έδρας ήταν πρόταση, όχι κρίση, το δικαστήριο δεν την ακολούθησε.
Ποιος έχει δικαίωμα έφεσης
Το άρθρο 486 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας απαριθμεί ποιοι μπορούν να προσβάλουν μια αθωωτική απόφαση. Για τα μικτά ορκωτά δικαστήρια, η παράγραφος 2 λέει: έφεση «μπορεί να ασκήσει ο εισαγγελέας εφετών, εφόσον η απόφαση δεν είναι ομόφωνη και το μέλος ή τα μέλη που μειοψήφησαν είχαν την γνώμη ότι ο κατηγορούμενος έπρεπε να κηρυχθεί ένοχος για πράξη που τιμωρείται σε βαθμό κακουργήματος». Δύο προϋποθέσεις, και οι δύο, κατά τα δημοσιεύματα, συντρέχουν εδώ: η απόφαση ήταν 6–1 και η μειοψηφία ήθελε καταδίκη για ανθρωποκτονία με δόλο, που είναι κακούργημα. Αν η απόφαση ήταν 7–0, έφεση δεν θα μπορούσε να ασκήσει κανείς.
Η οικογένεια του θύματος δεν είναι στη λίστα. Το άρθρο 486 δίνει δικαίωμα έφεσης κατά αθωωτικής απόφασης μόνο στον κατηγορούμενο σε ειδικές περιπτώσεις και στους εισαγγελείς. Όποιος παρίσταται στη δίκη για την υποστήριξη της κατηγορίας μπορεί να ζητήσει από τον εισαγγελέα εφετών να ασκήσει έφεση, να του δώσει στοιχεία, να υποβάλει υπόμνημα, αλλά η απόφαση και η υπογραφή είναι του εισαγγελέα.
Η έφεση του εισαγγελέα έχει δύο ακόμη όρους. Κατά το άρθρο 487, «πρέπει να αιτιολογείται ειδικά και εμπεριστατωμένα στη σχετική έκθεση, άλλως απορρίπτεται ως απαράδεκτη», με δυνατότητα συμπλήρωσης της αιτιολογίας μέσα σε δέκα μέρες από την καθαρογραφή της απόφασης. Και κατά το άρθρο 473 παρ. 1, η προθεσμία για την άσκηση ένδικων μέσων είναι «δέκα (10) ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης», εκτός αν ειδική διάταξη ορίζει αλλιώς.
Τι σημαίνει για την υπόθεση
Αν ο εισαγγελέας εφετών ασκήσει έφεση εμπρόθεσμα και με την αιτιολογία που απαιτεί ο νόμος, η υπόθεση θα δικαστεί ξανά σε δεύτερο βαθμό, με νέα σύνθεση. Αν δεν την ασκήσει, ή την ασκήσει χωρίς την ειδική αιτιολογία, η αθώωση γίνεται αμετάκλητη. Η οικογένεια δεν μπορεί να το αποτρέψει με δική της ενέργεια στο ποινικό σκέλος.
Για τον αναγνώστη που βλέπει «ανατροπή» και «δικαίωση» στους τίτλους: νομικά, αυτό που συνέβη στις 8 Οκτωβρίου είναι μια πρωτόδικη αθωωτική απόφαση με μειοψηφία. Το αν θα υπάρξει δεύτερη δίκη το αποφασίζει ένας δημόσιος λειτουργός μέσα σε δέκα μέρες, και ο νόμος του το επιτρέπει μόνο επειδή η απόφαση δεν ήταν ομόφωνη.
Τι προβλέπει ο νόμος
- Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019), άρθρο 486 παρ. 2Έφεση κατά της αθωωτικής απόφασης του μικτού ορκωτού δικαστηρίου μπορεί να ασκήσει ο εισαγγελέας εφετών, εφόσον η απόφαση δεν είναι ομόφωνη και το μέλος ή τα μέλη που μειοψήφησαν είχαν τη γνώμη ότι ο κατηγορούμενος έπρεπε να κηρυχθεί ένοχος για πράξη που τιμωρείται σε βαθμό κακουργήματος.
- Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, άρθρο 487 παρ. 1Η έφεση του εισαγγελέα πρέπει να αιτιολογείται ειδικά και εμπεριστατωμένα στη σχετική έκθεση, αλλιώς απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Η αιτιολογία μπορεί να συμπληρωθεί μέσα σε δέκα ημέρες από την καθαρογραφή της απόφασης.
- Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, άρθρο 473 παρ. 1Όπου ειδική διάταξη δεν ορίζει διαφορετικά, η προθεσμία για την άσκηση ένδικων μέσων είναι δέκα ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης.
- Κώδικας Οργανισμού Δικαστηρίων (ν. 4938/2022), άρθρο 4 παρ. 1 περ. θΤο μικτό ορκωτό δικαστήριο συγκροτείται από πρόεδρο πρωτοδικών, δύο πρωτοδίκες και τέσσερις ενόρκους.
Στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Οι νόμοι πίσω από την είδηση, πώς τους ψήφισαν τα κόμματα, και πού να ψάξεις παραπέρα.
ν. 5090 · ψηφίστηκε 22 Φεβρουαρίου 2024
Παρεμβάσεις στον Ποινικό Κώδικα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για την επιτάχυνση και την ποιοτική αναβάθμιση της ποινικής δίκης -…
Τροποποιούνται ο Ποινικός Κώδικας και ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, με αύξηση του ανώτατου ορίου κάθειρξης, αυστηρότερες ποινές για εγκλήματα όπως ο εμπρησμός δάσους, αυστηρότερες προϋποθέσεις αναστολής, κατάργηση δικαστικών συμβουλίων και εκσυγχρονισμός…
-1 Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: Οριακά αρνητικό
- ΝΔ ΝΑΙ
- ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ
- ΠΑΣΟΚ ΟΧΙ
- ΚΚΕ ΟΧΙ
- Ελληνική Λύση ΟΧΙ
- Νέα Αριστερά ΟΧΙ
- ΝΙΚΗ ΟΧΙ
- Σπαρτιάτες ΟΧΙ
- Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ
Ρώτησε το ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ
Διάβασε ακόμη
- Δικαιοσύνη στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ → Οι θεσμικές πράξεις των μεγάλων υποθέσεων, με ημερομηνίες και προθεσμίες.
- Ρώτησε το αρχείο → Τι άλλαξε στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας με τους νόμους από το 2023.
nomoprisma.ai
Συμπέρασμα από nomoprisma.ai
Ο περιορισμός του άρθρου 486 παρ. 2 είναι επιλογή του νομοθέτη: η αθώωση από ορκωτό δικαστήριο προσβάλλεται δύσκολα, γιατί η κρίση επτά προσώπων, τεσσάρων εκ των οποίων πολιτών, θεωρείται ισχυρή εγγύηση. Η εξαίρεση για τη μη ομόφωνη απόφαση ανοίγει ένα παράθυρο, όχι πόρτα: ο εισαγγελέας πρέπει να εξηγήσει συγκεκριμένα γιατί η πλειοψηφία έσφαλε, αλλιώς η έφεση απορρίπτεται πριν εξεταστεί.
Για τον πολίτη που παρακολουθεί τέτοιες υποθέσεις, το χρήσιμο είναι να διακρίνει τα τρία διαφορετικά πράγματα που συχνά μπερδεύονται: τι πρότεινε ο εισαγγελέας της έδρας, τι αποφάσισε το δικαστήριο, και τι μπορεί να κάνει ο εισαγγελέας εφετών. Μόνο το δεύτερο έχει νομική ισχύ σήμερα. Το τρίτο θα φανεί μέσα στην προθεσμία.
Αυτόματη ανάλυση πάνω στα στοιχεία του θέματος. Δεν είναι νομική συμβουλή.
Πηγές
Newsletter · κάθε πρωί
Ο νόμος της ημέρας, στο email σου
Τα μεγάλα θέματα της ημέρας με την ετυμηγορία τους, σε ένα σύντομο email. Δωρεάν. Διαγραφή με ένα κλικ.
Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Για όσους εμπλέκονται ισχύει το τεκμήριο αθωότητας και δεν δημοσιεύονται ονόματα ιδιωτών. Βρήκατε λάθος; Πώς διορθώνουμε. Το κείμενο και σε Markdown.
