# «Χωριάτικο»: ο νόμος κυνηγά τον πραγματικό ιδιοκτήτη, αλλά δεν αφήνει τον αχυράνθρωπο

ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ · Δικαιοσύνη · Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026 · https://nomoprisma.gr/news/2026-10-26/choriatiko-straw-men-vat

Πάνω από 50 συλλήψεις, έρευνες σε Αττική, Μύκονο και Ρόδο, περίπου 520 εταιρείες υπό έλεγχο: η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ., μαζί με την ΑΑΔΕ, ερευνά δίκτυο που συνδέεται, κατά τα δημοσιεύματα, με αλυσίδα αρτοποιείων, την υπόθεση που έγινε γνωστή ως «Χωριάτικο». Η ζημιά του Δημοσίου εκτιμάται πάνω από 100 εκατ. ευρώ, σε ΦΠΑ και εισφορές του e-ΕΦΚΑ. Στο κέντρο της έρευνας είναι οι «αχυράνθρωποι», πρόσωπα που εμφανίζονται ως ιδιοκτήτες ή διαχειριστές εταιρειών χωρίς να είναι οι πραγματικοί δικαιούχοι. Όλοι οι συλληφθέντες τεκμαίρονται αθώοι.

## Αν μια εταιρεία είναι γραμμένη στο όνομα αχυράνθρωπου, ποιος πληρώνει τον ΦΠΑ που δεν αποδόθηκε και ποιος δικάζεται;

**Ετυμηγορία: Ευθύνονται και οι δύο.** Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας στρέφει τη δίωξη κατά του «πραγματικού υπευθύνου που υποκρύπτεται» πίσω από εικονική εταιρεία και κάνει προσωπικά υπεύθυνο για τον ΦΠΑ όποιον ασκεί «εν τοις πράγμασι» τη διοίκηση. Ο αχυράνθρωπος που υπογράφει ως διαχειριστής ευθύνεται κι αυτός, εκτός αν αποδείξει ότι δεν φταίει.

Ο νόμος στέκει απέναντι στο σχήμα των αχυράνθρωπων: ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει ρητά ότι η δίωξη για εικονικά στοιχεία στρέφεται κατά του πραγματικού υπευθύνου και ότι για τον ΦΠΑ ευθύνεται προσωπικά όποιος διοικεί στην πράξη. Ταυτόχρονα δεν απαλλάσσει τον τυπικό διαχειριστή, που πρέπει να αποδείξει ότι δεν φταίει. Το δύσκολο κομμάτι δεν είναι η διάταξη αλλά η απόδειξη: ποιος διοικούσε κάθε εταιρεία, πόσα δεν αποδόθηκαν ανά έτος, και αν οι πράξεις συνδέονται σε ενιαίο σχέδιο. Μέχρι να κριθούν από δικαστήριο, όλοι οι συλληφθέντες είναι αθώοι.

## Τι ερευνάται

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, το δίκτυο περιλάμβανε νόμιμες και εικονικές εταιρείες που λειτουργούσαν για σύντομα διαστήματα, εισέπρατταν από περίπου 200 καταστήματα εστίασης και αρτοποιίας και έκλειναν χωρίς να αποδώσουν φόρους και εισφορές. Ο ΦΠΑ που δεν αποδόθηκε υπολογίζεται πάνω από 55 εκατ. ευρώ και οι οφειλές στον e-ΕΦΚΑ γύρω στα 45 εκατ. Η έρευνα ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2026, μετά από καταγγελία.

Ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας συνελήφθη στα Ιωάννινα, κατά τα δημοσιεύματα ενώ ετοιμαζόταν να φύγει για την Αλβανία, παρότι είχε απαγόρευση εξόδου από τη χώρα. Ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι και λογιστής. Η αστυνομία λέει ότι οι κατηγορίες δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί: ερευνώνται εικονικές συναλλαγές, φοροδιαφυγή και μη απόδοση ΦΠΑ και εισφορών.

## Τι λέει ο νόμος για τον «αχυράνθρωπο»

Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024) έχει πρόβλεψη ακριβώς γι' αυτό. Το άρθρο 79 παρ. 4 ορίζει ως εικονικό και το φορολογικό στοιχείο που φέρεται ότι εκδόθηκε από «εικονική εταιρεία» ή από πρόσωπο «παντελώς αμέτοχο» στη συναλλαγή, και τότε η ποινική δίωξη ασκείται «κατά του πραγματικού υπευθύνου που υποκρύπτεται». Το όνομα στο ΓΕΜΗ δεν είναι ασπίδα για όποιον κρατά πραγματικά τα κλειδιά.

Για τα χρήματα, το άρθρο 49 κάνει προσωπικά και αλληλέγγυα υπεύθυνους για τον ΦΠΑ, τον φόρο εισοδήματος και τους παρακρατούμενους φόρους της εταιρείας, με τόκους και πρόστιμα, τους διαχειριστές και διευθύνοντες, αλλά και «τα πρόσωπα που ασκούν εν τοις πράγμασι τη διαχείριση ή διοίκηση». Η ΑΑΔΕ μπορεί δηλαδή να στραφεί στην προσωπική περιουσία του πραγματικού αφεντικού, αν αποδειχθεί ότι αυτός διοικούσε.

Ο αχυράνθρωπος όμως δεν γλιτώνει επειδή «απλώς υπέγραψε». Ως τυπικός διαχειριστής είναι κι αυτός στη λίστα του άρθρου 49, και το βάρος να αποδείξει ότι οι οφειλές δεν πληρώθηκαν χωρίς δική του υπαιτιότητα το έχει ο ίδιος. Όποιος δάνεισε το όνομά του σε εταιρεία μπορεί να βρεθεί με χρέη εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ στο όνομά του.

## Τα όρια και οι ποινές

Η μη απόδοση ΦΠΑ πάνω από 50.000 ευρώ τον χρόνο τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών, και πάνω από 100.000 ευρώ γίνεται κακούργημα, με κάθειρξη (άρθρο 79 παρ. 2–3). Για εικονικά τιμολόγια ανύπαρκτων συναλλαγών, η φυλάκιση είναι τουλάχιστον ενός έτους πάνω από 75.000 ευρώ και η κάθειρξη έως δέκα έτη πάνω από 200.000 ευρώ. Τα όρια μετρούν ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος, και πώς θα υπολογιστούν σε δίκτυο εκατοντάδων εταιρειών μικρής διάρκειας είναι από τα ερωτήματα που θα απαντήσει η δικογραφία.

Για τις εισφορές του e-ΕΦΚΑ ισχύουν δικές τους διατάξεις, που δεν εξετάζονται εδώ. Αν οι εργαζόμενοι των καταστημάτων χάνουν ασφαλιστικό χρόνο από τις απλήρωτες εισφορές δεν το επιβεβαιώσαμε σε κείμενο νόμου. Όποιος δούλεψε σε τέτοιο κατάστημα, καλό είναι να ελέγξει στον e-ΕΦΚΑ αν έχουν υποβληθεί οι αναλυτικές περιοδικές δηλώσεις (ΑΠΔ) για τους μήνες που εργάστηκε.

## Τι προβλέπει ο νόμος

- **ν. 5104/2024 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας), άρθρο 79 παρ. 4** (https://www.taxheaven.gr/law/5104/2024/arthro/79): Εικονικό είναι και το στοιχείο που φέρεται ότι εκδόθηκε ή λήφθηκε από εικονική εταιρεία ή από φυσικό πρόσωπο παντελώς αμέτοχο στη συναλλαγή, οπότε η ποινική δίωξη ασκείται κατά του πραγματικού υπευθύνου που υποκρύπτεται. Εικονικά στοιχεία πάνω από 75.000 € τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον 1 έτους, πάνω από 200.000 € με κάθειρξη έως 10 έτη.
- **ν. 5104/2024, άρθρο 79 παρ. 2–3** (https://www.taxheaven.gr/law/5104/2024/arthro/79): Μη απόδοση ΦΠΑ πάνω από 50.000 € ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος: φυλάκιση τουλάχιστον 2 ετών. Πάνω από 100.000 €: κάθειρξη.
- **ν. 5104/2024, άρθρο 49 παρ. 1** (https://www.taxheaven.gr/law/5104/2024/arthro/49): Διαχειριστές, διευθύνοντες και όσοι ασκούν εν τοις πράγμασι τη διαχείριση ή διοίκηση νομικού προσώπου ευθύνονται προσωπικά και αλληλέγγυα για ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος, παρακρατούμενους φόρους και ΕΝΦΙΑ του, με τόκους και πρόστιμα, αν οι οφειλές έληξαν όσο είχαν την ιδιότητα και δεν πληρώθηκαν από δική τους υπαιτιότητα. Το βάρος απόδειξης ότι δεν φταίνε το έχουν οι ίδιοι.

## Στο αρχείο του ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

- ν. 5104: Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας και άλλες διατάξεις (https://nomoprisma.gr/#/law/1d11fe0f-b553-4a8f-a5eb-b14d016c4702). Ψήφοι: ΝΔ ΝΑΙ, ΠΑΣΟΚ ΝΑΙ, ΣΥΡΙΖΑ ΟΧΙ, ΚΚΕ ΟΧΙ, Ελληνική Λύση ΠΑΡΩΝ, Νέα Αριστερά ΟΧΙ, ΝΙΚΗ ΠΑΡΩΝ, Πλεύση Ελευθερίας ΟΧΙ, Σπαρτιάτες ΠΑΡΩΝ. Αποτίμηση ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑΤΟΣ: +1 (Οριακά θετικό)

## Διάβασε ακόμη στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

- Ρώτησε: https://nomoprisma.gr/#/ask
- Ψιλά γράμματα: https://nomoprisma.gr/#/fine-print?q=φοροδιαφυγ

## Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Η υπόθεση δείχνει πού είναι η αδυναμία, και δεν είναι στο κείμενο του νόμου. Ο Κώδικας έχει εδώ και χρόνια τον «πραγματικό υπεύθυνο» και τον «εν τοις πράγμασι διαχειριστή», αλλά ένα δίκτυο εταιρειών που ανοίγουν και κλείνουν μέσα σε λίγους μήνες προλαβαίνει να εισπράξει πριν φτάσει ο έλεγχος. Κατά τα δημοσιεύματα, η έρευνα ξεκίνησε από καταγγελία και όχι από διασταύρωση των στοιχείων της ΑΑΔΕ, κάτι που θα ρωτηθεί αν τα ηλεκτρονικά βιβλία και το myDATA έπρεπε να δείξουν νωρίτερα το μοτίβο.

Για τον πολίτη υπάρχουν δύο πρακτικά μαθήματα. Πρώτο, η πρόταση «βάλε το όνομά σου διαχειριστής, εγώ τα τρέχω» μεταφέρει νομικά το ρίσκο σε όποιον υπογράφει, με προσωπική ευθύνη για φόρους και πρόστιμα. Δεύτερο, όποιος εργάζεται σε επιχείρηση που αλλάζει συχνά ΑΦΜ ή επωνυμία έχει λόγο να ελέγχει τακτικά τα ένσημά του στον e-ΕΦΚΑ, γιατί ένα κενό ανακαλύπτεται συνήθως στη σύνταξη, πολλά χρόνια μετά.

## Πηγές

- ΣΚΑΪ: https://www.skai.gr/news/finance/ypothesi-xoriatiko-apati-ano-ton-100-ekat-eyro-me-500-etaireies-to-poiniko-parelthon-tou-i
- iefimerida: https://www.iefimerida.gr/ellada/apati-aggelos-giannakopoylos-520-etaireies-ereynes-mykono
- ΤΑ ΝΕΑ: https://www.tanea.gr/2026/10/26/greece/xoriatiko-ereyna-gia-forodiafygi-ano-ton-100-ekat-eyro-oi-520-etaireies-kai-i-syllipsi-giannakopoulou-prin-fygei-apo-ti-xora/

Φωτογραφία: Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bread_-_Ekmek.jpg)

_Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Ισχύει το τεκμήριο αθωότητας._