# Τουρκική NAVTEX στο Καστελλόριζο: τι είναι νομικά και ποιος αποφασίζει για το καλώδιο

ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ · Εξωτερική πολιτική · Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026 · https://nomoprisma.gr/news/2026-10-18/navtex-kastellorizo-cable

Τα κυριακάτικα πρωτοσέλιδα ανοίγουν με τον «πόλεμο των NAVTEX» νότια του Καστελλορίζου, στην περιοχή από όπου θα περάσει το ερευνητικό πλοίο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου. Ο σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε την Πέμπτη NAVTEX για την πολυεθνική άσκηση «Ευνομία» της 19ης Οκτωβρίου, με Ελλάδα, Κύπρο, Γαλλία και Ιταλία. Την Παρασκευή ο σταθμός Αττάλειας επανέλαβε τις ίδιες συντεταγμένες με τη σημείωση ότι η περιοχή «εμπίπτει στη δική του αρμοδιότητα». NAVTEX είναι το διεθνές σύστημα με το οποίο οι παράκτιοι σταθμοί στέλνουν αυτόματα στα πλοία πληροφορίες ασφάλειας, όπως ασκήσεις με πυρά, έρευνες ή ναυάγια, σε συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη που έχει ανατεθεί σε κάθε σταθμό. Υφαλοκρηπίδα είναι ο βυθός πέρα από τα χωρικά ύδατα, στον οποίο το παράκτιο κράτος έχει κυριαρχικά δικαιώματα.

## Μπορεί η Τουρκία να σταματήσει με NAVTEX τις έρευνες για το καλώδιο Κρήτης–Κύπρου;

**Ετυμηγορία: Η NAVTEX δεν δίνει δικαιώματα.** Η NAVTEX είναι προειδοποίηση ασφάλειας ναυσιπλοΐας μέσα σε περιοχές που κατανέμει ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός, όχι πράξη κυριαρχίας. Για καλώδιο στην υφαλοκρηπίδα η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (άρθρο 79) ζητά τη συναίνεση του παράκτιου κράτους για τη χάραξη, και στη διαδρομή Κρήτη–Κύπρος παράκτια κράτη είναι η Ελλάδα και η Κύπρος. Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση και στηρίζεται στο μνημόνιο με τη Λιβύη, που το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έκρινε το 2019 ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Η τουρκική NAVTEX δεν στέκει ως νομικό εμπόδιο, γιατί η NAVTEX δεν είναι νομικό εργαλείο: είναι εκπομπή ασφάλειας μέσα σε περιοχή που ανατίθεται με διαδικασία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και δεν αλλάζει με μονομερή ανακοίνωση. Το δικαίωμα να εγκριθεί ή όχι η διαδρομή ενός καλωδίου ανήκει, κατά το άρθρο 79 της Σύμβασης, στο παράκτιο κράτος της υφαλοκρηπίδας που διασχίζει, και στα χωρικά ύδατα η κυριαρχία είναι πλήρης. Η Τουρκία δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση και η αξίωσή της στηρίζεται σε μνημόνιο που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κρίνει χωρίς έννομα αποτελέσματα για τρίτους. Ανοιχτό μένει το πραγματικό ζήτημα: η υφαλοκρηπίδα ανάμεσα στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία δεν έχει οριοθετηθεί με συμφωνία ή δικαστική απόφαση, και όσο δεν οριοθετείται, κάθε πλευρά ενεργεί με βάση τη δική της ερμηνεία. Αυτό δεν κάνει την τουρκική θέση νόμιμη, κάνει όμως τις έρευνες ζήτημα συνοδείας και διπλωματίας, όπως έδειξε η κρίση της Κάσου.

## Τι έγινε

Η ελληνική NAVTEX αφορά άσκηση με πραγματικά πυρά νότια του Καστελλορίζου στις 19 Οκτωβρίου. Η τουρκική NAVTEX της Παρασκευής δεν απαγορεύει κάτι: αναδημοσιεύει την ίδια άσκηση ως δική της προειδοποίηση και αμφισβητεί την αρμοδιότητα του σταθμού Ηρακλείου να την εκδώσει. Την ίδια μέρα η Αττάλεια εξέδωσε δεύτερη NAVTEX κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας, για τις έρευνες του πλοίου «Kobi Ruegg» από 21 Οκτωβρίου ως 2 Νοεμβρίου για το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο «East to Med Corridor», επικαλούμενη αξιώσεις υφαλοκρηπίδας.

Η σύνδεση με το καλώδιο είναι ότι η περιοχή της άσκησης συμπίπτει σχεδόν με το τμήμα όπου θα συνεχιστούν οι έρευνες βυθού για τη διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου. Κατά το Αρχηγείο του Λιμενικού, η κατασκευάστρια εταιρεία ζήτησε άδεια για έρευνες με το πλοίο «Abeille Marengo» εντός ελληνικών χωρικών υδάτων για την πόντιση υποβρύχιου καλωδίου στη διαδρομή Κρήτη–Κύπρος. Η NAVTEX για τις έρευνες θα εκδοθεί όταν ολοκληρωθούν οι εγκρίσεις. Κατά τα δημοσιεύματα, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι το καλώδιο περνά από τμήματα της δικής της υφαλοκρηπίδας και ζητά να ενημερωθεί και να δώσει άδεια.

## Τι είναι νομικά μια NAVTEX

Το εγχειρίδιο NAVTEX του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (MSC.1/Circ.1403/Rev.2) ορίζει την «περιοχή εξυπηρέτησης NAVTEX» ως μοναδική και επακριβώς καθορισμένη θαλάσσια περιοχή για την οποία τις πληροφορίες ασφάλειας παρέχει ένας συγκεκριμένος πομπός. Τα όρια «δεν πρέπει να επικαλύπτονται με γειτονικές περιοχές εξυπηρέτησης». Η κατανομή γίνεται με διαβούλευση που συντονίζει ο συντονιστής της ευρύτερης περιοχής NAVAREA, για τη Μεσόγειο η Ισπανία, και αν δεν υπάρξει συμφωνία παρεμβαίνει η Επιτροπή Συντονισμού NAVTEX του Οργανισμού. Όποιος θέλει να αλλάξει τα όρια της περιοχής του ξαναπερνά όλη τη διαδικασία.

Με άλλα λόγια, η περιοχή εξυπηρέτησης είναι τεχνική ανάθεση για την ασφάλεια των πλοίων, όχι χάραξη συνόρων, και δεν αλλάζει με μονομερή εκπομπή. Η Ελλάδα λειτουργεί τρεις σταθμούς, Ηράκλειο, Λήμνο και Κέρκυρα, και η θέση της Αθήνας είναι ότι ο σταθμός Ηρακλείου είναι ο μόνος αρμόδιος κατά τον Οργανισμό για τη συγκεκριμένη ζώνη. Μια «αντι-NAVTEX» από σταθμό άλλης χώρας είναι διπλωματική αμφισβήτηση που ακούγεται στα πλοία, δεν δημιουργεί ούτε αφαιρεί δικαίωμα.

## Ποιος αποφασίζει για το καλώδιο

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, που η Ελλάδα κύρωσε με τον ν. 2321/1995, ρυθμίζει τα καλώδια στο άρθρο 79. Όλα τα κράτη έχουν δικαίωμα να τοποθετούν υποβρύχια καλώδια στην υφαλοκρηπίδα (παρ. 1) και το παράκτιο κράτος «δεν μπορεί να εμποδίζει την τοποθέτηση ή συντήρηση» τους, με την επιφύλαξη εύλογων μέτρων για την εκμετάλλευση της υφαλοκρηπίδας (παρ. 2). Όμως «η χάραξη της πορείας» υπόκειται «στη συναίνεση του παράκτιου κράτους» (παρ. 3), και το παράκτιο κράτος θέτει τους όρους για καλώδια που μπαίνουν στα χωρικά του ύδατα (παρ. 4). Μέσα στα χωρικά ύδατα, όπου κατά το Λιμενικό γίνονται οι πρώτες έρευνες, ισχύει πλήρης κυριαρχία.

Το ερώτημα λοιπόν είναι ποιο είναι το παράκτιο κράτος σε κάθε τμήμα της διαδρομής. Από την Κρήτη ως την Κάσο και την Κάρπαθο, και από την άλλη πλευρά ως την Κύπρο, παράκτια κράτη είναι η Ελλάδα και η Κύπρος, χωρίς η υφαλοκρηπίδα ανάμεσά τους να έχει οριοθετηθεί με συμφωνία. Η Τουρκία δεν είναι μέρος της Σύμβασης και στηρίζει την αξίωσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματα της 12ης Δεκεμβρίου 2019, έκρινε ότι το μνημόνιο «παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη». Αυτή είναι η νομική βάση στην οποία η Ελλάδα και η Κύπρος θεωρούν ότι δεν χρειάζεται τουρκική άδεια.

## Τι προβλέπει ο νόμος

- **Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, άρθρο 79 (κύρωση με τον ν. 2321/1995)** (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:21998A0623(01)): Παρ. 1: όλα τα κράτη έχουν δικαίωμα να τοποθετούν υποβρύχια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα. Παρ. 2: το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να εμποδίζει την τοποθέτηση ή συντήρησή τους, με επιφύλαξη εύλογων μέτρων για την έρευνα και εκμετάλλευση της υφαλοκρηπίδας. Παρ. 3: η χάραξη της πορείας υπόκειται στη συναίνεση του παράκτιου κράτους. Παρ. 4: το παράκτιο κράτος θέτει όρους για καλώδια που εισέρχονται στο έδαφος ή στα χωρικά του ύδατα.
- **Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, άρθρο 58 παρ. 1** (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:21998A0623(01)): Στην αποκλειστική οικονομική ζώνη όλα τα κράτη απολαμβάνουν τις ελευθερίες ναυσιπλοΐας και υπέρπτησης και το δικαίωμα τοποθέτησης υποβρύχιων καλωδίων και αγωγών, υπό τις λοιπές διατάξεις της Σύμβασης.
- **IMO, εγχειρίδιο NAVTEX MSC.1/Circ.1403/Rev.2, παρ. 2.2.26 και 4.3.4–4.3.9** (https://wwwcdn.imo.org/localresources/en/OurWork/Safety/Documents/Documents%20relevant%20to%20GMDSS/MSC.1-Circ.1403-Rev.2.pdf): Η περιοχή εξυπηρέτησης NAVTEX είναι μοναδική και επακριβώς καθορισμένη θαλάσσια περιοχή για την οποία τις πληροφορίες ασφάλειας παρέχει ένας συγκεκριμένος πομπός. Τα όρια δεν πρέπει να επικαλύπτονται με γειτονικές περιοχές. Οι διοικήσεις που ιδρύουν ή τροποποιούν υπηρεσία NAVTEX διαβουλεύονται με τον συντονιστή NAVAREA και τις γειτονικές διοικήσεις, και η Επιτροπή Συντονισμού NAVTEX του IMO παρεμβαίνει αν δεν υπάρξει τοπική συμφωνία. Αλλαγή ορίων απαιτεί επανάληψη όλης της διαδικασίας.
- **Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, συμπεράσματα 12 Δεκεμβρίου 2019** (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2019/12/12/european-council-conclusions-12-december-2019/): Το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει την αλληλεγγύη του προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

## Διάβασε ακόμη στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

- Στη Βουλή: https://nomoprisma.gr/news/vouli
- Ρώτησε: https://nomoprisma.gr/#/ask

## Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Η εκτίμηση είναι ότι η Άγκυρα χρησιμοποιεί τη NAVTEX ως φθηνό εργαλείο: κοστίζει μια εκπομπή, καταγράφεται ως αμφισβήτηση, και δεν την εκθέτει σε δικαστήριο, όπου δεν έχει τίτλο. Το αντίβαρο της Αθήνας δεν είναι η δική της NAVTEX, είναι η διαδικασία του IMO και η έγκριση της διαδρομής του καλωδίου από τα δύο παράκτια κράτη, κάτι που γίνεται με έγγραφα, όχι με πλοία.

Για τον πολίτη το ερώτημα είναι αν το καλώδιο θα γίνει και ποιος θα πληρώσει την καθυστέρηση. Η διασύνδεση έχει ήδη μείνει μήνες παγωμένη για χρηματοδοτικούς και μετοχικούς λόγους, όχι μόνο γεωπολιτικούς. Κάθε εβδομάδα χωρίς έρευνες βυθού είναι εβδομάδα που η Κρήτη και η Κύπρος μένουν ενεργειακά νησιά, και αυτό το κόστος δεν το γράφει καμία NAVTEX.

## Πηγές

- Έθνος: https://www.ethnos.gr/Politics/article/424134/oinavtexxypnoynthnkrishthskasoyhathhnaxaneithgkilfoilhagkyradiathreitonisxyromparak
- ΣΚΑΪ: https://www.skai.gr/news/politics/tourkia-eksedose-navtex-gia-perioxi-apo-opou-tha-perasei-to-kalodio
- Newsit: https://www.newsit.gr/ellada/i-tourkia-prokalei-ksana-eksedose-navtex-enopsei-ton-ereynon-gia-tin-ilektriki-diasyndesi-elladas-kyprou/4799835/
- Δημοκρατική της Ρόδου: https://www.dimokratiki.gr/17-10-2026/i-agkyra-apanta-me-diki-tis-navtex-stin-askisi-eunomia-ke-amfisviti-tin-elliniki-armodiotita-notia-tou-kastellorizou/

Φωτογραφία: LukaszKatlewa, CC BY-SA 3.0 (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cable_laying_vessel_Willem_de_Vlamingh.jpg)

_Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Ισχύει το τεκμήριο αθωότητας._