# ΣτΕ: όχι «μπλόκο» στους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας, αλλά προϋπόθεση για το Δημόσιο

ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ · Δικαιοσύνη · Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026 · https://nomoprisma.gr/news/2026-10-15/ste-first-home-1404

Κυκλοφορεί από το πρωί ως «στοπ» και «μπλόκο» του Συμβουλίου της Επικρατείας στους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας για χρέη στο Δημόσιο. Η απόφαση, η 1404/2026 του ΣΤ΄ Τμήματος κατά τα δημοσιεύματα, λέει κάτι πιο στενό και πιο χρήσιμο: το Δημόσιο μπορεί να κατάσχει το μοναδικό σπίτι του οφειλέτη, αλλά μόνο αφού ψάξει και αποδείξει ότι δεν υπάρχει άλλη περιουσία που να καλύπτει το χρέος. Αν δεν το έκανε, ο οφειλέτης μπορεί να ακυρώσει τον πλειστηριασμό ακόμη και στο τελευταίο στάδιο.

## Μπορεί η εφορία να βγάλει σε πλειστηριασμό το μοναδικό μου σπίτι;

**Ετυμηγορία: Όχι απαγόρευση, προϋπόθεση.** Το ΣτΕ δεν απαγόρευσε τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας για χρέη στο Δημόσιο. Έκρινε ότι η κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας είναι νόμιμη μόνο αν πρώτα ερευνήθηκε και αποκλείστηκε τεκμηριωμένα άλλη περιουσία που καλύπτει το χρέος.

Το «μπλόκο» δεν στέκει ως περιγραφή. Η απόφαση δεν απαγορεύει κατάσχεση ή πλειστηριασμό της πρώτης κατοικίας, θέτει μια προϋπόθεση νομιμότητας: πριν από το σπίτι, η διοίκηση πρέπει να έχει ερευνήσει και αποκλείσει τεκμηριωμένα την υπόλοιπη περιουσία. Στέκει όμως ως εξέλιξη για τον οφειλέτη, γιατί μεταφέρει το βάρος στο Δημόσιο και ανοίγει την ανακοπή μέχρι το πρόγραμμα πλειστηριασμού. Η έκταση της έρευνας που απαιτείται θα φανεί στο κείμενο της απόφασης, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη.

## Τι έκρινε το δικαστήριο

Η υπόθεση αφορούσε μεζονέτα στο Μοσχάτο, κατά το ήμισυ ιδιοκτησία του διευθύνοντος συμβούλου βιομηχανικής εταιρείας. Η εταιρεία χρωστούσε στο Δημόσιο 142.917 ευρώ. Το Δημόσιο κατάσχεσε το σπίτι και εξέδωσε πρόγραμμα πλειστηριασμού, με τιμή πρώτης προσφοράς 80.000 ευρώ για το μερίδιό του, ενώ ο ίδιος είχε και άλλα ακίνητα σε άλλες περιοχές της χώρας.

Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών δέχθηκε την ανακοπή του και ακύρωσε τον πλειστηριασμό. Το Διοικητικό Εφετείο απέρριψε την έφεση του Δημοσίου. Το ΣτΕ απέρριψε την αίτηση αναίρεσης του Δημοσίου ως αβάσιμη, με πρόεδρο τον αντιπρόεδρο Ιωάννη Γράβαρη και εισηγήτρια τη σύμβουλο Ελένη Παπαδημητρίου.

Το σκεπτικό, όπως το μεταφέρουν τα δημοσιεύματα: η κατοικία προστατεύεται από το Σύνταγμα ως αντικείμενο ειδικής φροντίδας του κράτους, και κάθε μέτρο που τη στερεί πρέπει να είναι απολύτως αναγκαίο. Άρα, όταν το ακίνητο είναι αποδεδειγμένα η μοναδική κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του, η κατάσχεση είναι νόμιμη μόνο αν προηγουμένως ερευνήθηκε και τεκμηριωμένα αποκλείστηκε η ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων που καλύπτουν το χρέος.

## Τι αλλάζει στην πράξη

Δύο πράγματα. Πρώτον, η σειρά: δεν πρέπει το σπίτι να είναι η πρώτη επιλογή της εφορίας, του ΕΦΚΑ ή του δήμου, αλλά η τελευταία, και αυτό πρέπει να φαίνεται στον φάκελο. Ο Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων αφήνει στη διακριτική ευχέρεια του διοικητή της ΑΑΔΕ ποιο μέτρο θα πάρει, κατάσχεση κινητών, απαιτήσεων στα χέρια τρίτων ή ακινήτων, αθροιστικά ή χωριστά. Το ΣτΕ βάζει ένα όριο σε αυτή την ευχέρεια όταν το ακίνητο είναι το μοναδικό σπίτι.

Δεύτερον, ο χρόνος: ο οφειλέτης μπορεί να επικαλεστεί την παράλειψη αυτή με ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού, όχι μόνο κατά της αρχικής κατασχετήριας έκθεσης. Αν η ανακοπή γίνει δεκτή, πέφτει το πρόγραμμα και η κατάσχεση μένει χωρίς αποτέλεσμα.

Δεν αλλάζει το ότι το σπίτι κατάσχεται. Ο Κώδικας προβλέπει ακατάσχετα μόνο τα απαραίτητα για τις στοιχειώδεις ανάγκες διαβίωσης και τα εργαλεία δουλειάς, όχι την κατοικία. Αν ο οφειλέτης δεν έχει καμία άλλη περιουσία, ή αν η υπόλοιπη δεν φτάνει για το χρέος, ο πλειστηριασμός προχωρά.

## Ποιον αφορά και τι μένει ανοιχτό

Η κρίση αφορά οφειλές που εισπράττονται με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων: εφορία, ΕΦΚΑ, δήμοι, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Δεν αφορά δάνεια σε τράπεζες και funds, που βγαίνουν σε πλειστηριασμό με τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης δεν έχει δημοσιευθεί. Ο αριθμός, το σκεπτικό και τα περιστατικά προέρχονται από τα δημοσιεύματα της ημέρας, που συμφωνούν μεταξύ τους. Μένει να φανεί στο κείμενο πόσο εκτεταμένη έρευνα ζητά το δικαστήριο από τη διοίκηση, και αν αρκεί μια αναφορά στο περιουσιολόγιο ή χρειάζεται αιτιολογημένη πράξη.

## Τι προβλέπει ο νόμος

- **Σύνταγμα, άρθρο 21 παρ. 4** (https://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/To-Politevma/Syntagma/article-21/): Η απόκτηση κατοικίας από όσους τη στερούνται ή στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του κράτους. Από εδώ ξεκινά η προστασία της κατοικίας στο σκεπτικό.
- **Σύνταγμα, άρθρο 25 παρ. 1** (https://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/To-Politevma/Syntagma/article-25/): Οι περιορισμοί στα δικαιώματα πρέπει να προβλέπονται από το Σύνταγμα ή τον νόμο και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας. Το μέτρο που στερεί το σπίτι πρέπει να είναι αναγκαίο, όχι απλώς διαθέσιμο.
- **ν. 4978/2022 (ΚΕΔΕ), άρθρο 9** (https://www.lawspot.gr/nomikes-plirofories/nomothesia/n-4978-2022/arthro-9-nomos-4978-2022-aparithmisi-anagkastikon-metron): Τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης: κατάσχεση κινητών στα χέρια του οφειλέτη ή απαιτήσεών του στα χέρια τρίτων, και κατάσχεση ακινήτων. Η χρήση τους ανήκει στην κρίση του διοικητή της ΑΑΔΕ, αθροιστικά ή χωριστά. Ο νόμος δεν ορίζει σειρά, το ΣτΕ ορίζει μία για τη μοναδική κατοικία.
- **ν. 4978/2022 (ΚΕΔΕ), άρθρο 17** (https://www.lawspot.gr/nomikes-plirofories/nomothesia/n-4978-2022/arthro-17-nomos-4978-2022-akatasheta): Ακατάσχετα είναι τα πράγματα που είναι απαραίτητα για τις στοιχειώδεις ανάγκες διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογένειάς του και τα εργαλεία όσων ζουν από την προσωπική τους εργασία. Η κατοικία δεν περιλαμβάνεται.
- **ν. 4978/2022 (ΚΕΔΕ), άρθρο 65** (https://www.lawspot.gr/nomothesia/n-4978-2022/arthro-65-nomos-4978-2022-anakopi-apo-ton-ofeileti/): Η ανακοπή του οφειλέτη. Μετά την έναρξη της εκτέλεσης οι λόγοι είναι περιοριστικοί, ανάμεσά τους παραλείψεις ή ελαττώματα της διαδικασίας. Η ανακοπή δεν αναστέλλει μόνη της την εκτέλεση, χρειάζεται αίτηση αναστολής στο Μονομελές Πρωτοδικείο.

## Διάβασε ακόμη στο ΝΟΜΟΠΡΙΣΜΑ

- Ρώτησε: https://nomoprisma.gr/#/ask
- Ψιλά γράμματα: https://nomoprisma.gr/#/fine-print?q=οφειλ

## Συμπέρασμα από nomoprisma.ai

Η αξία της απόφασης είναι η σειρά που επιβάλλει. Ο Κώδικας αφήνει στην ΑΑΔΕ να διαλέξει μέτρο, και στην πράξη το ακίνητο είναι το πιο εύκολο, γιατί φαίνεται στο Ε9. Το ΣτΕ λέει ότι η ευκολία δεν είναι αιτιολογία όταν το ακίνητο είναι το μοναδικό σπίτι μιας οικογένειας. Για όποιον έχει ανοιχτή διαδικασία, το πρώτο πράγμα που αξίζει να ελεγχθεί είναι αν στον φάκελο υπάρχει οποιαδήποτε έρευνα για άλλη περιουσία.

Η προστασία όμως αφορά όσους έχουν και άλλη περιουσία. Ο οφειλέτης που έχει μόνο το σπίτι του δεν κερδίζει τίποτα από το σκεπτικό, γιατί η έρευνα θα καταλήξει ότι δεν υπάρχει τίποτα άλλο. Για αυτόν η προστασία, αν υπάρξει, θα έρθει από νόμο, όχι από δικαστήριο, και στη Βουλή εκκρεμούν προτάσεις που δεν έχουν συζητηθεί.

## Πηγές

- in.gr: https://www.in.gr/2026/10/15/greece/mploko-apo-to-ste-gia-tis-katasxeseis-monadikis-katoikias-apo-xrei-sto-dimosio/
- Πελοπόννησος: https://pelop.gr/pleistiriasmoi-proti-katoikia-apofasi-ste-1404-2026/
- enikos.gr: https://www.enikos.gr/society/ste-freno-stous-pleistiriasmous-tis-protis-katoikias-gia-chrei-sto-dimosio-an-yparchoun-alla-periousiaka-stoicheia/2660615/

Φωτογραφία: Yannismarou, Public domain (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Council_of_State_(Greece).JPG)

_Νομική ανάγνωση της επικαιρότητας, όχι νομική συμβουλή. Ισχύει το τεκμήριο αθωότητας._